jump to navigation

Κυριάκος Μάτσης: «Ου περί χρημάτων τον αγώνα ποιούμεθα αλλά περί αρετής» 20/11/2009

Posted by Εμπροσθοφύλακας in ΙΣΤΟΡΙΑ, ΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΚΥΠΡΙΑΚΗ, ΝΕΟΤΕΡΗ, ΣΥΓΧΡΟΝΗ.
Tags: , ,
comments closed
Κυριάκος Μάτσης [πηγή γραφικού: Νοητική Αντίστασις 30/12/2006 www.noitikiantistasis.com]

‘Ιθαγενείς’
«Κυριάκος Μάτσης»
19 Νοεμβρίου 2009

Ο Κυριάκος Μάτσης γεννήθηκε στο Παλαιχώρι της επαρχίας Λευκωσίας στις 23.1.1926. Μετά την αποφοίτησή του από το δημοτικό σχολείο του χωριού, πηγαίνει στο Γυμνάσιο της Αμμοχώστου, όπου διακρίνεται για την πνευματική και εθνική του δράση. Φοίτησε στη Γεωπονική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, όπου ανέπτυξε μεγάλη δράση και χάρη στα ρητορικά του προσόντα διακήρυττε τις απόψεις του για την Κύπρο. Ο Γεώργιος Παπανδρέου, τον αποκαλεί «αηδόνι της Κύπρου», όταν τον ακούει να μιλά με πάθος για το Κυπριακό σε κάποια φοιτητική εκδήλωση. Το 1956, παρόλο που ήταν ήδη ενταγμένος στον Αγώνα της Ε.Ο.Κ.Α. ιδρύει την Εθνική Φοιτητική Ένωση Κυπρίων Θεσσαλονίκης (Ε.Φ.Ε.Κ.) δείχνοντας την προσπάθεια να προωθήσει τον αγώνα για την ένωση του νησιού με την Ελλάδα σε ολόκληρο τον Ελληνισμό.

Την 1η Απριλίου 1955 αρχίζει ο Εθνικό-απελευθερωτικός Αγώνας της ΕΟΚΑ. Γράφει ο Γεώργιος Γρίβας Διγενής στα απομνημονεύματά του:

«Ο Μάτσης εκ των πρώτων κατετάγη εις την Οργάνωσιν. Στρατιώτης του καθήκοντος, αγνός και τίμιος, υπόδειγμα, εις τους υφισταμένους του εμψυχωτής, εισήλθεν εις τον αγώνα με την φλόγα της αυτοθυσίας και την δίψαν να επιτελέσει έργον μεγάλο».

Με την κατηγορία ότι ανήκει στην ΕΟΚΑ, ο Κυριάκος Μάτσης συλλαμβάνεται από τους Άγγλους αποικιοκράτες στις 9 Ιανουαρίου 1956 και τον αποστέλλουν στα ανακριτήρια της Ομορφίτας. Ο Μάτσης αρνείται να δώσει οποιαδήποτε πληροφορία όσον αφορά την οργάνωση. Τέτοια αξιοπρέπεια και πίστη στον αγώνα δεν την περίμεναν οι στυγνοί ανακριτές. Γι’ αυτό θα τον απομονώσουν και θα υποστεί τα φρικτότερα των βασανιστηρίων: Χτυπήματα, αϋπνία, ηλεκτροσόκ, αδιάλειπτες και επί εικοσιτετραώρου βάσεως ανακρίσεις. Σε καμία όμως περίπτωση η ψυχή του δεν λυγίζει.

Ο Στρατάρχης Χάρντινγκ επιχειρεί να τον εξαγοράσει για να καταδώσει τον Διγενή, με το μυθικό για την εποχή εκείνη ποσό του μισού εκατομμυρίου λιρών. Ο Κυριάκος Μάτσης, όμως, δίνει μάθημα αγωνιστικής αρετής στους βασανιστές του και είχε το θάρρος να βροντοφωνάξει κατάμουτρα στον σκληρό αποικιοκράτη Χάρντινγκ, κτυπώντας τη γροθιά του στο τραπέζι:

«Εξοχότατε, ου περί χρημάτων τον αγώνα ποιούμεθα, αλλά περί αρετής. Λυπούμαι, διότι με έχετε προσβάλει με την πρότασή σας».

Στις 13 Σεπτεμβρίου 1956, ο Κυριάκος Μάτσης δραπετεύει και διορίζεται Τομεάρχης της επαρχίας Κερύνειας. Στις 19 Νοεμβρίου του 1958 ο Μάτσης, ύστερα από προδοσία, βρισκόταν στο καταφύγιό του, περικυκλωμένος από Άγγλους στρατιώτες. Τελευταία πράξη, της αέναης πάλης του Κυριάκου Μάτση ήταν όταν μέσα από το κρησφύγετό του στο Δίκωμο, βροντοφώναξε στη μία και τριάντα το μεσημέρι της 19ης Νοεμβρίου 1958:

«Όχι. Δεν παραδίδομαι. Αν θα βγω, θα βγω πυροβολώντας».

Ήταν έτοιμος για τον θάνατο. Τον είχε προβλέψει στα γράμματά του, τον είχε αναλύσει στους φιλοσοφικούς στοχασμούς του, τον είχε με σιγουριά καταγράψει στο ημερολόγιό του, τον είχε τραγουδήσει. Είχε υπογραμμίσει στο βιβλίο «Σιδηρά Διαθήκη» του Δημητρακοπούλου:

«Έκλεξε όσον ημπορής τον τρόπον του θανάτου σου, ένας ωραίος θάνατος είναι συνήθως η ευγενεστέρα πράξις της ζωής!».

Τρία πράγματα σκέφτηκε να κάνει: να κάψει τα έγγραφα της ΕΟΚΑ, να διώξει τους δύο συντρόφους του και να γεμίσει το όπλο του. Οι Άγγλοι αν και πολύ περισσότεροι φοβήθηκαν και προτίμησαν τη σιγουριά της ρίψης χειροβομβίδων. Ο Μάτσης εκείτετο διαμελισμένος από την έκρηξη της χειροβομβίδας στο μικρό του κρησφύγετο, αλλά η ψυχή του είχε βρει τη θέση της στο πάνθεον των ηρώων.

Έντεκα μήνες πριν από το πέρασμα τού Μάτση στην αθανασία, σε επιστολή προς τους γονείς του, φανερώνει το πώς θα αντιμετώπιζε το τελευταίο προσκλητήριο της πατρίδος:

«Πιστεύουμε ότι κάθε θυσία μας δεν πηγαίνει άδικα και εσείς να είστε περήφανοι για μας. Αν ο καλός Θεός μας επιφυλάσση την λαμπράν τύχη να δώσωμεν την ζωήν μας για την πατρίδα, τότε η χαρά σας πρέπει να είναι απέραντη. Δεν ξέρω αν μπορεί να ονειρευτεί ένας άνθρωπος καλύτερη τύχη από αυτήν. Και δεν μπορώ να σκεφθώ γονείς που να είναι πιο περήφανοι παρά για τα παιδιά τους που έπεσαν για την πατρίδα».

Ο Μάτσης υπήρξε λαμπρός επαναστάτης και πιστός στο σκοπό του Αγώνα που διεξήγαγε, την Απελευθέρωση-Αυτοδιάθεση και ένωση της Κύπρου με την υπόλοιπη Ελλάδα. Πολλοί είναι αυτοί που καταχραστήκανε το όνομά του. Ο θάνατός του δείχνει ότι θυσιάστηκε μόνον δια την Ελλάδαν και την Ένωσιν κι όχι για να χρησιμοποιεί κανείς σήμερα το όνομά του σε μεγαλόστομες διακηρύξεις.

«Να γιατί δεν νοιάζομαι αν τη γη αυτή τη ζουν Τούρκοι, Έλληνες, Εβραίοι… Εκείνο που έχει αξία είναι να τη ζουν αυτοί που την ποτίζουν με τον ιδρώτα τους και να περπατούν πάνω της ελεύθεροι, διαφεντευτές της, κυρίαρχοί της».

Αυτή η φράση αποτυπώνει χαρακτηριστικά το πώς ήθελε να δει ο αγωνιστής του ΕΟΚΑ, Κυριάκος Μάτσης την Κύπρο. Ελεύθερη για τους ανθρώπους που ζούσαν πάνω της.

– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –

‘Enwtikos-13.blogspot.com’
«Ου περί χρημάτων τον αγώνα ποιούμεθα…»
25 Νοεμβρίου 2008

Σαν σήμερα πριν από πενήντα χρόνια σκοτώθηκε ένας ακόμη αγωνιστής της ΕΟΚΑ, ο Κυριάκος Μάτσης.

Ο Κυριάκος Μάτσης γεννήθηκε το 1926 στο χωριό Παλαιχώρι της επαρχίας Λευκωσίας*. Σπούδασε γεωπόνος στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. Κατά τα φοιτητικά του χρόνια είχε έντονη δραστηριότητα και υπήρξε ιδρυτής της Εθνικής Φοιτητικής Ένωσης Κυπρίων (ΕΦΕΚ) Θεσσαλονίκης. Από τότε ο νεαρός Κυριάκος άφηνε άφωνα τα πλήθη με τις ομιλίες που έδινε σχετικά με το δίκαιο αίτημα των Ελλήνων της Κύπρου για ένωση με την μητέρα Ελλάδα.

Με την έναρξη του αγώνα ο Κυριάκος Μάτσης χωρίς δισταγμό και με καμάρι έγινε μέλος της ΕΟΚΑ. Μετά από προδοσία ο Μάτσης συνελήφθηκε και κρατήθηκε στα κρατητήρια της Ομορφίτας. Παρά τα βάρβαρα βασανιστήρια των αποικιοκρατών ο Μάτσης δεν λύγισε και ανάγκασε τον στρατάρχη Χάρντινγκ για πρώτη φορά να επισκευτεί κάποιον κατάδικο. Του πρότεινε μάλιστα για να συνεργαστεί μαζί του το υπέρογκο ποσό για την εποχή 500.000 λίρες συν προστασία. Η απάντηση όμως του παλληκαριού μας ήταν «ου περί χρημάτων των αγώνα ποιούμεθα αλλά περί αρετής» αναγκάζοντας τον Χάρτινγκ να φύγει εκνευρισμένος από τα κρατητήρια.

Τον Νοέμβριο του 1956 ο Κυριάκος Μάτσης κατάφερε να δραπετεύσει από τα κρατητήρια και κατέφυγε και πάλι στα βουνά. Στις 19 Νοεμβρίου του 1958 μετά από νέα προδοσία οι Βρετανοί περικυκλώνουν το κρησφύγετο του στο χωριό Δίκωμο. Ενώ οι Βρετανοί του ζητούν να παραδοθεί αυτός απαντάει με ριπές. Οι Βρετανοί κατά την προσφιλή τακτική τους έριξαν χειροβομβίδες στο κρυσφήγετο του αγωνιστή της ΕΟΚΑ, με αποτέλεσμα να καεί ζωντανός.

Με τον θάνατο του ο Κυριάκος Μάτσης έγραψε ακόμη μια λαμπρή σελίδα στην Ελληνική ιστορία αλλά και στον ηρωϊκό αγώνα της ΕΟΚΑ. Σε αντίθεση με άλλους ο ήρωας μας ως γνήσιος Έλληνας προτίμησε την αρετή από τα λεφτά.
ΑΘΑΝΑΤΟΣ…

*διορθώθηκε η πηγή που έγραφε ότι γεννήθηκε στο Παλαιχώρι της Αμμοχώστου.

– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –

‘Ερετικό Ιστολόγιο’
«Ου περί χρημάτων τον αγώνα ποιούμεθα, αλλά περί Αρετής!»
19 Νοεμβρίου 2009
Ευαγόρας Γονέμης

Αξίζει να προσθέσουμε για τον Σταυραετό του Πενταδακτύλου ότι έντεκα μήνες πριν από την ηρωική του θυσία έγραφε σε επιστολή του προς τους γονείς του, αποκαλύπτωντας το μεγαλείο του ήθους του και την ενσυνείδητη απόκρισή του στο προσκλητήριο της πατρίδας:

«Πιστεύουμε ότι κάθε θυσία μας δεν πηγαίνει άδικα και εσείς να είστε περήφανοι για μας. Αν ο καλός Θεός μας επιφυλάσσει την λαμπράν τύχη να δώσωμεν την ζωήν μας για την πατρίδα, τότε η χαρά σας πρέπει να είναι απέραντη. Δεν ξέρω αν μπορεί να ονειρευτεί ένας άνθρωπος καλύτερη τύχη από αυτήν. Και δεν μπορώ να σκεφθώ γονείς που να είναι πιο περήφανοι παρά για τα παιδιά τους που έπεσαν για την πατρίδα«

Δεν αποτελεί, μόνο, ο Κυριάκος Μάτσης έμπρακτη απόδειξη ηρωισμού και αυτοθυσίας, αλλά και λαμπρό παράδειγμα ήθους εθνικού και πανανθρώπινου αλλά όχι σοβινιστικού. Αποτελεί μέχρι σήμερα την καλύτερη απάντηση στους διάφορους συγκεχυμένους ένθεν και ένθεν με την ατόφυια πίστη του στην ελευθερία και στην αξία του ανθρώπου αυτού καθ’ αυτόν και όχι λόγω της καταγωγής του. Όντας ο ίδιος υπέρμαχος της Ελευθερίας άρα και της Ένωσης, εκτιμούσε εξίσου όλους τους ανθρώπους του μόχθου και ήθελε να τους βλέπει όλους να δουλεύουν τη γη τους ελεύθερα, είτε Έλληνες ήταν είτε Τούρκοι. Στο μυαλό του όμως δεν είχε διαστρεβλωθεί η έννοια της ελευθερίας της Κύπρου ή των ανθρώπων γενικά. Δεν διαμεσολάβησαν οπαδοί αρίων φυλών ή οι σεμιναριούχοι και το PRIO για να του εμφυτέψουν μια ψευδεπίγραφη «επαναπροσέγγιση» των άνισων δικαιωμάτων και των ρατσιστικών ζωνών. Ευτυχώς!

Μεσολάβησαν, όμως, άνθρωποι με πίστη στον Χριστό και την Ελλάδα, με πίστη στη λευτεριά που του πύρωνε τα σωθικά. Ο ίδιος ομολογούσε σε επιστολή του σ’ ένα συγγενικό του παιδί ότι ο «δρόμος είναι δύσκολος» και είναι στιγμές που ένιωθαν κάποιο κλονισμό ως άνθρωποι με ψυχικές και σωματικές αδυναμίες. «Όμως» τόνιζε «πάνω από κάθε αδυναμία στέκεται η δύναμη της ΠΙΣΤΗΣ. Αυτή δίνει παλμό στην πνοή μας και μετατρέπει σε γίγαντα τ’ αδύναμο κορμί, που σκοπό του έταξε στην πάλη να μη λυγίσει. Μόνο σαν νιώθεις μέσα σου να καίει η φλόγα τούτη της ΠΙΣΤΗΣ, νιώθεις κάτι το ανάλαφρο να σε γεμίζει και παίρνεις φτερά στα πόδια και στο νου για κάποια πετάγματα.» (Εθνομάρτυρες του Κυπριακού Έπους: 1955-59, σ. 261)

Πετάγματα και περάσματα άγνωστα για μας, γνώριμα στους υψιπετείς αετούς του απελευθερωτικού μας αγώνα. Ο Μάτσης «λίγες μέρες πριν γίνει ολοκαύτωμα για την Πατρίδα […] είχε γράψει στο χαρτί ένα ποίημα με τον τίτλο «Κάποια περάσματα». Καθώς το διαβάζεις, θαρρείς πως μιλάει για το δικό του φωτεινό πέρασμα από τούτο τον κόσμο»:

Βρόντημα δόνησε τα σωθικά
από το σάλεμα των ιδεών σου
και ανατάραξε την ψυχή
το γοργοκτύπημα των φτερών σου.

Άστραμμα φώτισε το μυαλό
από το πέρασμα της ματιάς σου
και αντιφέγγισε στην καρδιά
το στραφτοκόπημα της θωριάς σου.

(Βασιλειάδη, Ν.Π. (1995), Εθνομάρτυρες του Κυπριακού Έπους: 1955-59, εκδ. Σωτήρ, Αθήνα, σ. 270-1)

Η απόδραση του Κυριάκου Μάτση: η μαρτυρία του Γ. Καντζιηλάρη 07/10/2009

Posted by Εμπροσθοφύλακας in ΙΣΤΟΡΙΑ, ΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΚΥΠΡΙΑΚΗ, ΝΕΟΤΕΡΗ.
Tags: , , , , ,
comments closed
Κυριάκος Μάτσης [πηγή εικόνας: Νοητική Αντίστασις www.noitikiantistasis.com]

‘Σημερινή’
«Η απόδραση του Κ. Μάτση»
07 Οκτωβρίου 2009
Γιώργος Καντζιηλάρης

Στις 16 Νοεμβρίου 1955, ο Χάρτιγκ κλείνει τη Σχολή Σαμουήλ, όπου εγώ ήμουν μαθητές. Ο νονός μου Κυριάκος Κάρκας, από το Καϊμακλί, ήταν επιστάτης στα δημόσια έργα.

Οι Άγγλοι δημιουργούν αυτή την περίοδο τα κρατητήρια Κοκκινοτριμιθιάς και παίρνω εργασία ως πελεκάνος στα κρατητήρια. Ήμουν ο νεότερος εργάτης.

Ο Αθάνατος Κυριάκος Μάτσης, όταν μπήκα στην παράγκα όπου εκρατείτο, μου είπε: «Ήρθες να κτίσεις τα κρατητήρια της σκλαβιάς;». Εγώ του απάντησα πως πολεμώ τη σκλαβιά. Γίναμε φίλοι και με ρώτησε τι εργαλεία έχω. Κατάλαβα τι ήθελε και του είπα πως όταν θα πληρωθώ θα του φέρω αυτό που θέλει.

Πληρώθηκα για μια εβδομάδα 7-7,5 λίρες. Πήγα στο κατάστημα του Κούλα και Σεργίδη στην οδό Ερμού και αγόρασα 2 κάττερς και 2 ζωντάκρες, ξοδεύοντας όλο το μισθό μου.

Κάθε πρωί, όταν μπαίναμε στα κρατητήρια, μας έκανε έρευνα πάντοτε ο ίδιος Άγγλος στρατιώτης και το βράδυ άλλος. Όταν πήρα το κάττερ και τη ζωντάκρα (τανάλια) ο Άγγλος το πρόσεξε, αλλά δεν είπε τίποτε. Την επόμενη μέρα πήρα το άλλο κάττερ και την άλλη τανάλια. Ο Άγγλος με κράτησε και όταν ερεύνησε όλους τους εργάτες με πήρε στον αξιωματικό του. Μαζί ήταν και ο επιστάτης μου, ο Κυριάκος Πηλιάς, που ήταν και ο νονός μου. Είπα στον Άγγλο διοικητή ότι είναι τα εργαλεία μου. Μου είπε να μην τα παίρνω σπίτι μου και να κάνω ένα μικρό κιβώτιο το οποίο θα κλείδωνε. Παραδίδω το δεύτερο σετ κάτερ και την τανάλια στον Νίκο Μουσιούτα, βουλευτή του ΔΗΚΟ, ο οποίος ήταν πολιτικός κρατούμενος και συγχωριανός μου, γιατί δεν βρήκα τον Κυριάκο Μάτση να του τα δώσω. Ζήτησα να εργαστώ στην παράγκα όπου εκρατείτο ο Μάτσης και μου είπε να πάρω έναν αμίαντο και να τον αφήσω πάνω στα συρματοπλέγματα. Έτσι και έκανα.

Μετά τρεις μέρες, κρυβόμενος πίσω από τον αμίαντο, έκοψε τα συρματοπλέγματα και δραπέτευσε μαζί με άλλους. Την επόμενη μέρα, όταν πήγα στα κρατητήρια για δουλειά, με περίμεναν τρεις Άγγλοι και με συνέλαβαν. Με ρώτησαν αν είχαν κάμει το κιβώτιο για τα εργαλεία μου και μου ζήτησαν το κλειδί να τους δείξω ποια ήταν. Τους έδειξα το κιβώτιο με τα εργαλεία μου και μέσα βρήκαν το δεύτερο σετ, το κάττερ και την τανάλια. Για όλη τη μέρα με παρακολουθούσε ο Άγγλος και παρόλο ότι ήμουν δηλωμένος εργάτης – ξυλουργός μόνος μου ενίσχυσα τους εργάτες και έβαζαν τα συερματοπλέγματα και δεν ήταν ευχάριστη δουλειά για όλους.

Την επομένη, μέσα στο λεωφορείο που μας μετέφερε, άρχισα δήθεν να πονώ το τυφλό μου. Φτάσαμε στα κρατητήρια της Κοκκινοτριμιθιάς και μου έφεραν τον Άγγλο γιατρό των κρατητηρίων. Κάθε φορά που με άγγιζε στο τυφλό έκανα πως πονούσα και ζήτησε να με φέρουν στο νοσοκομείο της Λευκωσίας. Ο Άγγλος διοικητής αρνήθηκε να με μεταφέρει και μου είπε να πάω στη Λευκωσία όταν θα εσχόλανα με το λεωφορείο. Το λεωφορείο με μετέφερε στο νοσοκομείο κατά το απόγευμα. Εγνώριζα την οδοντίατρο Ρίτσα Παυλίδου και της τηλεφώνησα από τις πρώτες βοήθειες. Ήρθε και της είπα ότι με έστελλε ο Άγγλος γιατρός από τα Κρατητήρια όπου εργαζόμουν και διευθέτησε τα της εγχειρήσεως. Την επομένη με έκαναν εγχείρηση στο τυφλό χωρίς να έχω πάθηση.

Ο Άγγλος διοικητής του στρατοπέδου με υποψιάζετο και όταν την επομένη δεν παρουσιάστηκα, ζήτησε τη διεύθυνσή μου και εξηγήσεις γιατί δεν ήμουν στη δουλειά. Οι Άγγλοι επισκέφθηκαν το νοσοκομείο διεπίστωσαν ότι πράγματι είχα το τυφλό μου και έκαμα εγχείρηση. Έτσι γλίτωσα τη σύλληψη.

Είμαι περήφανος γι’ αυτό που έκαμα και βοήθησα στη δραπέτευση του Αθάνατου Κυριάκου Μάτση, ο οποίος δίδαξε στην αιωνιότητα τις νέες γενιές Κύπρου πώς πολεμούν και πεθαίνουν για τα ιδεώδη που πιστεύουν. Το ΡΙΚ έκαμε με την Γ. Μαϊμούδη ένα φιλμ για τον Αθάνατο Κυριάκο Μάτση. Την αναφορά τη δική μου την έκαμε ο συναγωνιστής του Μάτση, ο οποίος δραπέτευσε μαζί του και ανέφερε ότι τα εργαλεία με τη βοήθεια των οποίων απέδρασαν τους τα προμήθευσε ένας μικρός που εργαζόταν στα κρατητήρια.

– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –

Κυριάκος Μάτσης [πηγή φωτογραφίας: Σημερινή]

‘Σημερινή’
«Ο μυθικός Κυριάκος Μάτσης»
24 Νοεμβρίου 2008
Νίκος Ορφανίδης*

Καθώς γυρίζουμε στις παιδικές μνήμες μας, καθώς επιστρέφουμε στα πρώτα εκείνα χρόνια της εφηβείας μας, επιστρέφουμε, συγχρόνως, νοσταλγικά και τρυφερά, σ’ όσα αγαπήσαμε. Σ’ όσα σφράγισαν και καθόρισαν το βίο μας. Γεγονότα και περιστατικά και συμβάντα και πράξεις, που σφηνώθηκαν εντός μας. Γυρίζουμε, έτσι, στην εποχή του ηρωισμού, τώρα που όλα αυτά εξέλιπαν, που εγκατέλειψαν τον τόπο της ιστορίας, για να εισέλθουν στον τόπο του μύθου. Επιστρέφουμε, έτσι, έκπληκτοι και αμήχανοι, σε έναν άλλο τόπο. Αυτόν της θυσίας και του μαρτυρίου και της αυτοθυσίας και της φιλοπατρίας και του έρωτος. Τώρα, που πια δεν μιλά κανείς για ηρωισμό και θάνατο και μαρτύριο. Τώρα, που κανείς δεν θέλει να θυσιάσει ή να θυσιασθεί για την πατρίδα του, για τον τόπο που έχει ρημάξει.

Σκέφτομαι, έτσι, εκείνες τις μυθικές μορφές, που δεν τις συναντήσαμε ποτέ. Που εισήλθαν, όμως, στη ζωή μας και τη σφράγισαν ανεξίτηλα. Πρώτα ως μύθος κι ύστερα ως ιστορία. Μια τέτοια μορφή υπήρξε για μας ο Κυριάκος Μάτσης. Που πέρασε, ενωρίς, μέσα στα πατριωτικά άσματα της εποχής. Στις σχολικές μας γιορτές. Στους λόγους και στους πανηγυρικούς. Ύστερα ήταν που τον βρήκαμε, μέσα από κείμενα, που αποκάλυπταν το υψηλό του ήθος. Την ωριμότητα και τον πατριωτισμό του. Τον σπαρακτικό λόγο του. Την αγάπη του για τον τόπο και τον άνθρωπο. Έτσι ήταν πια ο Κυριάκος Μάτσης, μέσα από το «Διά χειρός ηρώων» ή την κατάθεση και μαρτυρία του αρχηγού του αγώνος, στα μνημειώδη εκείνα «Απομνημονεύματα».

Καθώς, πλέον, μας χωρίζει μισός αιώνας από τη θυσία του Κυριάκου Μάτση, επιστρέφουμε σ’ όσα αγαπήσαμε. Στους μαγικούς τόπους της θυσίας. Αλλά και στους ήρωές μας, που μεγαλώσαμε μ’ αυτούς. Σ’ όσα ιδιαζόντως και αποφασιστικά καθόρισαν και σφράγισαν τη ζωή μας. Γυρίζουμε στις παλιές διαδηλώσεις, στις σημαίες που πλημμύριζαν τους δρόμους, τον καημό, την ελπίδα, το όνειρο. Γυρίζουμε στη Θεσσαλονίκη του Κυριάκου Μάτση. Στο ερειπωμένο και βεβηλωμένο Δίκωμο. Στον Πενταδάκτυλο.

Σκέφτομαι, όσο εκείνο τον αγώνα, τη θυσία, το αίμα, την αγωνία, τον ηρωισμό. Σκέφτομαι τον μυθικό εκείνο πληθυσμό των ηρώων εκείνων των χρόνων. Που έπεσαν μαχόμενοι ηρωικώς. Που αρνήθηκαν να παραδοθούν. Που ανέβηκαν στην αγχόνη. Που μαρτύρησαν στα ανακριτήρια. Που αγιάσθηκαν με τον τρόπο τους. Σκέφτομαι τον νεομάρτυρα ήρωα Κυριάκο Μάτση. Και μαζί του, όλους εκείνους που έφυγαν τόσο παράξενα από τη ζωή μας. Που όμως κράτησαν όρθιο το ελληνικό τους φρόνημα. Το δικό τους και το δικό μας.

Τα σκέφτομαι όλα αυτά, καθώς τα προσπερνούμε, πλέον, αδιάφορα, φορτωμένοι τη μέριμνα του βίου, τρέχοντας να προφτάσουμε την καθημερινότητά μας, παγιδευμένοι στη λήθη και στην αδιαφορία. Στην αδυναμία και στο φόβο μας. Όλος εκείνος ο μυθικός κόσμος μάς εγκατέλειψε, προ πολλού. Όπως τον εγκαταλείψαμε εμείς, παγιδευμένοι στους φόβους μας. Τις ανθρώπινες αδυναμίες μας. Στις όποιες προκαταλήψεις μας. Στα συμβάντα της ιστορίας που μας οδήγησαν, προ πολλού, αλλού.

Έτσι ο Κυριάκος Μάτσης ενοικεί αλλού. Σ’ έναν τόπο που δεν μπορεί να αγγίξει η δική μας αθλιότητα και μετριότητα και αδυναμία. Καθώς πορευόμαστε χωρίς αντιστάσεις, χωρίς πίστη, σκέφτομαι το σπαρακτικό ερώτημα του Παντελή Μηχανικού:

«Ποιος ήτανε τόσο λεβέντης όπως τον Ριμαχό.
Εφτά χιλιάδες φορές θα σκοτώνονταν
για να υπερασπίσει το χώμα
απ’ όπου διάβηκε η αγάπη του.

Ποιος είναι λεβέντης σαν τον Ριμαχό
ποιος έχει αγάπη σαν τον Ριμαχό
να υπερασπίσει τούτα τα χώματα».

Υποκλίνομαι και προσκυνώ σήμερα ταπεινά τον Κυριάκο Μάτση, που μας δίδαξε την αξιοπρέπεια και την αγάπη για τον άνθρωπο. Χωρίς εμπάθεια και μικρότητα και κακία. Χωρίς διακρίσεις. Μακριά από ρατσισμούς και σοβινισμούς. Που μας αποκάλυψε, με όσα μας κατέλιπε και με όσα υπερασπίστηκε, έναν ολόκληρο κόσμο. Τον κόσμο της Κύπρου.

* Μέλος της Επιτροπής Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας, τέως Διευθυντής του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου.