jump to navigation

Κυριάκος Μάτσης: «Ου περί χρημάτων τον αγώνα ποιούμεθα αλλά περί αρετής» 20/11/2009

Posted by Εμπροσθοφύλακας in ΙΣΤΟΡΙΑ, ΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΚΥΠΡΙΑΚΗ, ΝΕΟΤΕΡΗ, ΣΥΓΧΡΟΝΗ.
Tags: , ,
comments closed
Κυριάκος Μάτσης [πηγή γραφικού: Νοητική Αντίστασις 30/12/2006 www.noitikiantistasis.com]

‘Ιθαγενείς’
«Κυριάκος Μάτσης»
19 Νοεμβρίου 2009

Ο Κυριάκος Μάτσης γεννήθηκε στο Παλαιχώρι της επαρχίας Λευκωσίας στις 23.1.1926. Μετά την αποφοίτησή του από το δημοτικό σχολείο του χωριού, πηγαίνει στο Γυμνάσιο της Αμμοχώστου, όπου διακρίνεται για την πνευματική και εθνική του δράση. Φοίτησε στη Γεωπονική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, όπου ανέπτυξε μεγάλη δράση και χάρη στα ρητορικά του προσόντα διακήρυττε τις απόψεις του για την Κύπρο. Ο Γεώργιος Παπανδρέου, τον αποκαλεί «αηδόνι της Κύπρου», όταν τον ακούει να μιλά με πάθος για το Κυπριακό σε κάποια φοιτητική εκδήλωση. Το 1956, παρόλο που ήταν ήδη ενταγμένος στον Αγώνα της Ε.Ο.Κ.Α. ιδρύει την Εθνική Φοιτητική Ένωση Κυπρίων Θεσσαλονίκης (Ε.Φ.Ε.Κ.) δείχνοντας την προσπάθεια να προωθήσει τον αγώνα για την ένωση του νησιού με την Ελλάδα σε ολόκληρο τον Ελληνισμό.

Την 1η Απριλίου 1955 αρχίζει ο Εθνικό-απελευθερωτικός Αγώνας της ΕΟΚΑ. Γράφει ο Γεώργιος Γρίβας Διγενής στα απομνημονεύματά του:

«Ο Μάτσης εκ των πρώτων κατετάγη εις την Οργάνωσιν. Στρατιώτης του καθήκοντος, αγνός και τίμιος, υπόδειγμα, εις τους υφισταμένους του εμψυχωτής, εισήλθεν εις τον αγώνα με την φλόγα της αυτοθυσίας και την δίψαν να επιτελέσει έργον μεγάλο».

Με την κατηγορία ότι ανήκει στην ΕΟΚΑ, ο Κυριάκος Μάτσης συλλαμβάνεται από τους Άγγλους αποικιοκράτες στις 9 Ιανουαρίου 1956 και τον αποστέλλουν στα ανακριτήρια της Ομορφίτας. Ο Μάτσης αρνείται να δώσει οποιαδήποτε πληροφορία όσον αφορά την οργάνωση. Τέτοια αξιοπρέπεια και πίστη στον αγώνα δεν την περίμεναν οι στυγνοί ανακριτές. Γι’ αυτό θα τον απομονώσουν και θα υποστεί τα φρικτότερα των βασανιστηρίων: Χτυπήματα, αϋπνία, ηλεκτροσόκ, αδιάλειπτες και επί εικοσιτετραώρου βάσεως ανακρίσεις. Σε καμία όμως περίπτωση η ψυχή του δεν λυγίζει.

Ο Στρατάρχης Χάρντινγκ επιχειρεί να τον εξαγοράσει για να καταδώσει τον Διγενή, με το μυθικό για την εποχή εκείνη ποσό του μισού εκατομμυρίου λιρών. Ο Κυριάκος Μάτσης, όμως, δίνει μάθημα αγωνιστικής αρετής στους βασανιστές του και είχε το θάρρος να βροντοφωνάξει κατάμουτρα στον σκληρό αποικιοκράτη Χάρντινγκ, κτυπώντας τη γροθιά του στο τραπέζι:

«Εξοχότατε, ου περί χρημάτων τον αγώνα ποιούμεθα, αλλά περί αρετής. Λυπούμαι, διότι με έχετε προσβάλει με την πρότασή σας».

Στις 13 Σεπτεμβρίου 1956, ο Κυριάκος Μάτσης δραπετεύει και διορίζεται Τομεάρχης της επαρχίας Κερύνειας. Στις 19 Νοεμβρίου του 1958 ο Μάτσης, ύστερα από προδοσία, βρισκόταν στο καταφύγιό του, περικυκλωμένος από Άγγλους στρατιώτες. Τελευταία πράξη, της αέναης πάλης του Κυριάκου Μάτση ήταν όταν μέσα από το κρησφύγετό του στο Δίκωμο, βροντοφώναξε στη μία και τριάντα το μεσημέρι της 19ης Νοεμβρίου 1958:

«Όχι. Δεν παραδίδομαι. Αν θα βγω, θα βγω πυροβολώντας».

Ήταν έτοιμος για τον θάνατο. Τον είχε προβλέψει στα γράμματά του, τον είχε αναλύσει στους φιλοσοφικούς στοχασμούς του, τον είχε με σιγουριά καταγράψει στο ημερολόγιό του, τον είχε τραγουδήσει. Είχε υπογραμμίσει στο βιβλίο «Σιδηρά Διαθήκη» του Δημητρακοπούλου:

«Έκλεξε όσον ημπορής τον τρόπον του θανάτου σου, ένας ωραίος θάνατος είναι συνήθως η ευγενεστέρα πράξις της ζωής!».

Τρία πράγματα σκέφτηκε να κάνει: να κάψει τα έγγραφα της ΕΟΚΑ, να διώξει τους δύο συντρόφους του και να γεμίσει το όπλο του. Οι Άγγλοι αν και πολύ περισσότεροι φοβήθηκαν και προτίμησαν τη σιγουριά της ρίψης χειροβομβίδων. Ο Μάτσης εκείτετο διαμελισμένος από την έκρηξη της χειροβομβίδας στο μικρό του κρησφύγετο, αλλά η ψυχή του είχε βρει τη θέση της στο πάνθεον των ηρώων.

Έντεκα μήνες πριν από το πέρασμα τού Μάτση στην αθανασία, σε επιστολή προς τους γονείς του, φανερώνει το πώς θα αντιμετώπιζε το τελευταίο προσκλητήριο της πατρίδος:

«Πιστεύουμε ότι κάθε θυσία μας δεν πηγαίνει άδικα και εσείς να είστε περήφανοι για μας. Αν ο καλός Θεός μας επιφυλάσση την λαμπράν τύχη να δώσωμεν την ζωήν μας για την πατρίδα, τότε η χαρά σας πρέπει να είναι απέραντη. Δεν ξέρω αν μπορεί να ονειρευτεί ένας άνθρωπος καλύτερη τύχη από αυτήν. Και δεν μπορώ να σκεφθώ γονείς που να είναι πιο περήφανοι παρά για τα παιδιά τους που έπεσαν για την πατρίδα».

Ο Μάτσης υπήρξε λαμπρός επαναστάτης και πιστός στο σκοπό του Αγώνα που διεξήγαγε, την Απελευθέρωση-Αυτοδιάθεση και ένωση της Κύπρου με την υπόλοιπη Ελλάδα. Πολλοί είναι αυτοί που καταχραστήκανε το όνομά του. Ο θάνατός του δείχνει ότι θυσιάστηκε μόνον δια την Ελλάδαν και την Ένωσιν κι όχι για να χρησιμοποιεί κανείς σήμερα το όνομά του σε μεγαλόστομες διακηρύξεις.

«Να γιατί δεν νοιάζομαι αν τη γη αυτή τη ζουν Τούρκοι, Έλληνες, Εβραίοι… Εκείνο που έχει αξία είναι να τη ζουν αυτοί που την ποτίζουν με τον ιδρώτα τους και να περπατούν πάνω της ελεύθεροι, διαφεντευτές της, κυρίαρχοί της».

Αυτή η φράση αποτυπώνει χαρακτηριστικά το πώς ήθελε να δει ο αγωνιστής του ΕΟΚΑ, Κυριάκος Μάτσης την Κύπρο. Ελεύθερη για τους ανθρώπους που ζούσαν πάνω της.

– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –

‘Enwtikos-13.blogspot.com’
«Ου περί χρημάτων τον αγώνα ποιούμεθα…»
25 Νοεμβρίου 2008

Σαν σήμερα πριν από πενήντα χρόνια σκοτώθηκε ένας ακόμη αγωνιστής της ΕΟΚΑ, ο Κυριάκος Μάτσης.

Ο Κυριάκος Μάτσης γεννήθηκε το 1926 στο χωριό Παλαιχώρι της επαρχίας Λευκωσίας*. Σπούδασε γεωπόνος στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. Κατά τα φοιτητικά του χρόνια είχε έντονη δραστηριότητα και υπήρξε ιδρυτής της Εθνικής Φοιτητικής Ένωσης Κυπρίων (ΕΦΕΚ) Θεσσαλονίκης. Από τότε ο νεαρός Κυριάκος άφηνε άφωνα τα πλήθη με τις ομιλίες που έδινε σχετικά με το δίκαιο αίτημα των Ελλήνων της Κύπρου για ένωση με την μητέρα Ελλάδα.

Με την έναρξη του αγώνα ο Κυριάκος Μάτσης χωρίς δισταγμό και με καμάρι έγινε μέλος της ΕΟΚΑ. Μετά από προδοσία ο Μάτσης συνελήφθηκε και κρατήθηκε στα κρατητήρια της Ομορφίτας. Παρά τα βάρβαρα βασανιστήρια των αποικιοκρατών ο Μάτσης δεν λύγισε και ανάγκασε τον στρατάρχη Χάρντινγκ για πρώτη φορά να επισκευτεί κάποιον κατάδικο. Του πρότεινε μάλιστα για να συνεργαστεί μαζί του το υπέρογκο ποσό για την εποχή 500.000 λίρες συν προστασία. Η απάντηση όμως του παλληκαριού μας ήταν «ου περί χρημάτων των αγώνα ποιούμεθα αλλά περί αρετής» αναγκάζοντας τον Χάρτινγκ να φύγει εκνευρισμένος από τα κρατητήρια.

Τον Νοέμβριο του 1956 ο Κυριάκος Μάτσης κατάφερε να δραπετεύσει από τα κρατητήρια και κατέφυγε και πάλι στα βουνά. Στις 19 Νοεμβρίου του 1958 μετά από νέα προδοσία οι Βρετανοί περικυκλώνουν το κρησφύγετο του στο χωριό Δίκωμο. Ενώ οι Βρετανοί του ζητούν να παραδοθεί αυτός απαντάει με ριπές. Οι Βρετανοί κατά την προσφιλή τακτική τους έριξαν χειροβομβίδες στο κρυσφήγετο του αγωνιστή της ΕΟΚΑ, με αποτέλεσμα να καεί ζωντανός.

Με τον θάνατο του ο Κυριάκος Μάτσης έγραψε ακόμη μια λαμπρή σελίδα στην Ελληνική ιστορία αλλά και στον ηρωϊκό αγώνα της ΕΟΚΑ. Σε αντίθεση με άλλους ο ήρωας μας ως γνήσιος Έλληνας προτίμησε την αρετή από τα λεφτά.
ΑΘΑΝΑΤΟΣ…

*διορθώθηκε η πηγή που έγραφε ότι γεννήθηκε στο Παλαιχώρι της Αμμοχώστου.

– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –

‘Ερετικό Ιστολόγιο’
«Ου περί χρημάτων τον αγώνα ποιούμεθα, αλλά περί Αρετής!»
19 Νοεμβρίου 2009
Ευαγόρας Γονέμης

Αξίζει να προσθέσουμε για τον Σταυραετό του Πενταδακτύλου ότι έντεκα μήνες πριν από την ηρωική του θυσία έγραφε σε επιστολή του προς τους γονείς του, αποκαλύπτωντας το μεγαλείο του ήθους του και την ενσυνείδητη απόκρισή του στο προσκλητήριο της πατρίδας:

«Πιστεύουμε ότι κάθε θυσία μας δεν πηγαίνει άδικα και εσείς να είστε περήφανοι για μας. Αν ο καλός Θεός μας επιφυλάσσει την λαμπράν τύχη να δώσωμεν την ζωήν μας για την πατρίδα, τότε η χαρά σας πρέπει να είναι απέραντη. Δεν ξέρω αν μπορεί να ονειρευτεί ένας άνθρωπος καλύτερη τύχη από αυτήν. Και δεν μπορώ να σκεφθώ γονείς που να είναι πιο περήφανοι παρά για τα παιδιά τους που έπεσαν για την πατρίδα«

Δεν αποτελεί, μόνο, ο Κυριάκος Μάτσης έμπρακτη απόδειξη ηρωισμού και αυτοθυσίας, αλλά και λαμπρό παράδειγμα ήθους εθνικού και πανανθρώπινου αλλά όχι σοβινιστικού. Αποτελεί μέχρι σήμερα την καλύτερη απάντηση στους διάφορους συγκεχυμένους ένθεν και ένθεν με την ατόφυια πίστη του στην ελευθερία και στην αξία του ανθρώπου αυτού καθ’ αυτόν και όχι λόγω της καταγωγής του. Όντας ο ίδιος υπέρμαχος της Ελευθερίας άρα και της Ένωσης, εκτιμούσε εξίσου όλους τους ανθρώπους του μόχθου και ήθελε να τους βλέπει όλους να δουλεύουν τη γη τους ελεύθερα, είτε Έλληνες ήταν είτε Τούρκοι. Στο μυαλό του όμως δεν είχε διαστρεβλωθεί η έννοια της ελευθερίας της Κύπρου ή των ανθρώπων γενικά. Δεν διαμεσολάβησαν οπαδοί αρίων φυλών ή οι σεμιναριούχοι και το PRIO για να του εμφυτέψουν μια ψευδεπίγραφη «επαναπροσέγγιση» των άνισων δικαιωμάτων και των ρατσιστικών ζωνών. Ευτυχώς!

Μεσολάβησαν, όμως, άνθρωποι με πίστη στον Χριστό και την Ελλάδα, με πίστη στη λευτεριά που του πύρωνε τα σωθικά. Ο ίδιος ομολογούσε σε επιστολή του σ’ ένα συγγενικό του παιδί ότι ο «δρόμος είναι δύσκολος» και είναι στιγμές που ένιωθαν κάποιο κλονισμό ως άνθρωποι με ψυχικές και σωματικές αδυναμίες. «Όμως» τόνιζε «πάνω από κάθε αδυναμία στέκεται η δύναμη της ΠΙΣΤΗΣ. Αυτή δίνει παλμό στην πνοή μας και μετατρέπει σε γίγαντα τ’ αδύναμο κορμί, που σκοπό του έταξε στην πάλη να μη λυγίσει. Μόνο σαν νιώθεις μέσα σου να καίει η φλόγα τούτη της ΠΙΣΤΗΣ, νιώθεις κάτι το ανάλαφρο να σε γεμίζει και παίρνεις φτερά στα πόδια και στο νου για κάποια πετάγματα.» (Εθνομάρτυρες του Κυπριακού Έπους: 1955-59, σ. 261)

Πετάγματα και περάσματα άγνωστα για μας, γνώριμα στους υψιπετείς αετούς του απελευθερωτικού μας αγώνα. Ο Μάτσης «λίγες μέρες πριν γίνει ολοκαύτωμα για την Πατρίδα […] είχε γράψει στο χαρτί ένα ποίημα με τον τίτλο «Κάποια περάσματα». Καθώς το διαβάζεις, θαρρείς πως μιλάει για το δικό του φωτεινό πέρασμα από τούτο τον κόσμο»:

Βρόντημα δόνησε τα σωθικά
από το σάλεμα των ιδεών σου
και ανατάραξε την ψυχή
το γοργοκτύπημα των φτερών σου.

Άστραμμα φώτισε το μυαλό
από το πέρασμα της ματιάς σου
και αντιφέγγισε στην καρδιά
το στραφτοκόπημα της θωριάς σου.

(Βασιλειάδη, Ν.Π. (1995), Εθνομάρτυρες του Κυπριακού Έπους: 1955-59, εκδ. Σωτήρ, Αθήνα, σ. 270-1)

Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία: Η εξέγερση του Πολυτεχνείου 17/11/2009

Posted by Εμπροσθοφύλακας in ΑΣΤΥΝΟΜΟΚΡΑΤΙΑ, ΕΛΛΑΔΙΚΗ, ΙΣΤΟΡΙΑ, ΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΣΥΓΧΡΟΝΗ.
Tags: , , , , , , ,
comments closed

‘Χριστόφιας-watch’
«Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία»
17 Νοεμβρίου 2009
Επιτροπή για την Αποκατάσταση της Δημοκρατίας στην Κύπρο

Τα μηνύματα που εκπέμπει η εξέγερση του Πολυτεχνείου, είναι πάντα επίκαιρα. Το Πολυτεχνείο ζει! Ζει στις καρδιές όλων εμάς που αντιλαμβανόμαστε ότι η ελευθερία είναι ένα αγαθό το οποίο δεν χαρίζεται, αλλά κερδίζεται μέσα από ακατάπαυστους αγώνες και ηρωικές θυσίες και όχι με την υπόκλιση στον κατακτητή, τη σύμπλευση με τις απαιτήσεις του βιαστή, τη συγκατάνευση στη νομιμοποίηση και μονιμοποίηση της παραβίασης θεμελιωδών πανανθρωπίνων δικαιωμάτων. Είναι ένα αγαθό, για το οποίο οφείλουμε να αγωνιζόμαστε, όσα χρόνια κι αν περάσουν.

Για την 17η Νοεμβρίου 1973, η Κωστούλα Μητροπούλου, στο ποίημα της «1050 χιλιόκυκλοι», έγραψε:

«Εδώ Πολυτεχνείο, εδώ Πολυτεχνείο!»
Αυτή η φωνή που τρέμει στον αέρα,
δεν σου ‘στειλε ένα μήνυμα μητέρα,
αυτή η φωνή δεν ήτανε του γιου σου,
ήταν φωνές χιλιάδες του λαού σου.
«Εδώ Πολυτεχνείο, εδώ Πολυτεχνείο!»
Μιλάει ένα κορίτσι κι ένα αγόρι,
εκπέμπουνε τραγούδι μοιρολόι,
χίλιες πενήντα αντένες η λαχτάρα,
σε στόματα μανάδων η κατάρα.
Και τα κορίτσια και τ’ αγόρια που μιλούσαν,
τρεις μέρες και τρεις νύχτες δεν μετρούσαν,
δοκίμαζαν τις λέξεις με αγωνία,
κι αλλάζανε ρυθμό στην ιστορία.
«Εδώ Πολυτεχνείο, εδώ Πολυτεχνείο!»
Γραμμένα μένουν τα ονόματα στο αρχείο,
δεν αναφέρονται οι νεκροί που είναι στο ψυγείο,
λένε πως είναι τέσσερις κι είναι εκατό οι μανάδες,
πρώτα σκοτώθηκε η φωνή και σώπασαν χιλιάδες.

Η εξέγερση της νεολαίας, η οποία επεκτάθηκε με τη συμμετοχή και τη συμπαράσταση ολόκληρου του ελληνικού λαού, κατά της ξενοκίνητης Χούντας, είναι η κορυφαία εκδήλωση της εφτάχρονης αντιδικτατορικής πάλης και μια από τις πιο σπουδαίες στιγμές των αγώνων για ελευθερία και δημοκρατία.

Η αντίστροφη μέτρηση για το δικτατορικό καθεστώς ξεκίνησε στις 5 Φεβρουαρίου, όταν οι φοιτητές του Πολυτεχνείου, αποφασίζουν γενική αποχή από τα μαθήματα. Στις 13 Φεβρουαρίου, η δικτατορία απαντά με ένα νομοθετικό διάταγμα, βάσει του οποίου θα διακόπτεται η αναβολή στρατεύσεως των φοιτητών, που θα κάνουν αποχή. Την ίδια μέρα ξεσηκώθηκαν οι φοιτητές της Αθήνας και συγκεντρώθηκαν στο Πολυτεχνείο. Ζητούσαν την κατάργηση του χουντικού νόμου 1347, ο οποίος προέβλεπε την υποχρεωτική στράτευση όσων ανέπτυσσαν συνδικαλιστική δράση κατά τη διάρκεια των σπουδών τους. Η αστυνομία, παραβιάζοντας το πανεπιστημιακό άσυλο, εισήλθε στο χώρο του ιδρύματος, συνέλαβε 11 φοιτητές και τους παρέπεμψε σε δίκη με την κατηγορία της «περιύβρισης αρχής» (σημ.: παρόμοιες τακτικές χρησιμοποιεί το σημερινό καθεστώς στην Κύπρο). Οι 8 καταδικάστηκαν σε διάφορες ποινές, ενώ περίπου 100 άλλοι αναγκάστηκαν να διακόψουν τις σπουδές τους και να ντυθούν στο χακί.

Εφτά μέρες μετά τα πρώτα γεγονότα του Πολυτεχνείου, στις 21 Φεβρουαρίου, οι φοιτητές κατέλαβαν το κτίριο της Νομικής σχολής στην Αθήνα, προβάλλοντας τα συνθήματα «Δημοκρατία», «Κάτω η Χούντα» και «Ζήτω η Ελευθερία». Επρόκειτο για μια πράξη ανοιχτής πρόκλησης προς το καθεστώς της δικτατορίας.

Η εφημερίδα «ΤΟ ΒΗΜΑ» που κυκλοφόρησε στις 22/02/1973 έγραφε: «Τρεις χιλιάδες φοιτηταί ­ως μετέδωσε το Ασσοσιέιτεντ Πρες ­ παρέμειναν και πέραν του μεσονυκτίου εντός του κτιρίου του Πανεπιστημίου επί των οδών Σίνα, Σόλωνος και Μασσαλίας, εις εκδήλωσιν διαμαρτυρίας διά την άρσιν των αναστολών κατατάξεως των συναδέλφων των. Έξω του κτιρίου διενυκτέρευσαν επίσης ισχυραί αστυνομικαί δυνάμεις, αφού προηγουμένως διέλυσαν μικροσυγκεντρώσεις άλλων και αντιφρονούντων φοιτητών εις τας γύρω παρόδους».

Σε άλλο σημείο αναφέρει: «Οι φοιτηταί δεν επέτρεπαν την είσοδο στο κτίριο της οδού Σόλωνος παρά μονάχα στους φοιτητάς με την επίδειξη ταυτότητος. Κατά τις 2 το μεσημέρι οι φοιτηταί που ευρίσκοντο στους διαδρόμους του κτιρίου και στην ταράτσα της Νομικής έδωσαν όρκο, ο οποίος επανελήφθη και από τους φοιτητάς που ευρίσκοντο στις σκάλες και στους κάτω ορόφους του κτιρίου».

Στον όρκο αναφέρεται: «Εμείς οι φοιτηταί των Ανωτάτων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων ορκιζόμαστε στο όνομα της ελευθερίας να αγωνισθούμε μέχρι τέλους για την κατοχύρωση:
α) των ακαδημαϊκών ελευθεριών,
β) του πανεπιστημιακού ασύλου,
γ) της ανακλήσεως όλων των καταπιεστικών νόμων και διαταγμάτων»
.

Η κατάληψη της Νομικής έληξε την άλλη μέρα το βράδυ, ειρηνικά. Παρ’ όλο που η αστυνομική δύναμη ξυλοκόπησε όσους έβγαιναν από την κατάληψη, αυτό το γεγονός ενίσχυσε ακόμη περισσότερο την αγωνιστικότητά τους. Ο δρόμος για το Πολυτεχνείο είχε ανοίξει και η Έλλη Κιούση, στο ποίημα της «Εδώ Πολυτεχνείο» έγραψε:

Εδώ, εδώ Πολυτεχνείο
ακούτε ελεύθερο σταθμό
εδώ είναι το σκληρό σχολείο
οι φοιτητές μαζί με το λαό.
‘ντε, βοηθάτε παληκάρια
βάλτε όλα σας τα δυνατα,
ν’ αγωνιστούμε σαν λιοντάρια
να θυμηθούμε τα παληά.
Εδώ, εδώ Πολυτεχνείο
ακούτε ελεύθερη φωνή
εδώ είναι το κρυφό σχολείο
για λευτεριά, ειρήνη, προκοπή.
Εμπρός, εμπρός Πολυτεχνείο
εμπρός, δεν βγάζει τσιμουδιά
έξω το κάνανε σφαγείο
νεκροί οι φοιτητές κι’ η ανθρωπιά.

Στις 4 Νοεμβρίου 1973, με αφορμή το μνημόσυνο του Γ. Παπανδρέου, ακολούθησε μεγαλειώδης διαδήλωση, η οποία καταπνίγεται από τα δακρυγόνα και τα γκλομπς των σωμάτων ασφαλείας και την οποία ακολούθησαν πολυάριθμες συλλήψεις και βασανηστήρια, γεγονός που αναθέρμανε το κλίμα εξέγερσης κατά της δικτατορίας.

ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΗΡΩΙΚΗΣ ΕΞΕΓΕΡΣΗΣ

14 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1973: Το πρωί εκατοντάδες φοιτητές του Πολυτεχνείου συγκεντρώνονται στο προαύλιο του Ιδρύματος. Αρχίζουν συνελεύσεις για να αποφασίσουν πώς θα αντιμετωπίσουν το νέο σχέδιο της Χούντας για την υποταγή του κινήματος.

Συγκέντρωση γίνεται και στη Νομική που αποφασίζει να κατευθυνθεί στο Πολυτεχνείο. Στις 14:00, 5.000 περίπου φοιτητές έχουν συγκεντρωθεί στο Πολυτεχνείο, ενώ αρχίζει να συγκεντρώνεται κι άλλος κόσμος. Η Πατησίων δονείται από τα συνθήματα κατά της χούντας. Η Ασφάλεια κινητοποιείται και καλεί τους συγκεντρωμένους να αποχωρήσουν.

Οι συγκεντρωμένοι φοιτητές στο Πολυτεχνείο συγκροτούν μια επιτροπή κατάληψης. Κλείνουν οι πόρτες και στις 20:30 γίνεται η πρώτη συνεδρίαση της συντονιστικής επιτροπής. Αμέσως οι πρώτες προκηρύξεις σκορπίζονται στην Πατησίων που είχε κλείσει από τον συγκεντρωμένο κόσμο. Ακούγονται τα πρώτα συνθήματα «Ψωμί-Παιδεία-Ελευθερία» και «Κάτω η Χούντα».

15 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1973: Η κατάληψη αποτελεί πόλο έλξης του λαού της Αθήνας, που αρχίζει να συρρέει στο Πολυτεχνείο. Ως τις 21:30 η κατάληψη έχει πυκνώσει, ενώ ο λαός στους γύρω από το Πολυτεχνείο δρόμους, φωνάζει αντιαμερικανικά και αντιχουντικά συνθήματα.

Η πρώτη αντίδραση του δικτατορικού καθεστώτος, ήταν να στείλει μυστικούς πράκτορες να ανακατευθούν στο πλήθος που συνέρρεε στο Πολυτεχνείο (σημ.: το καθεστώς Χριστόφια στέλνει άνδρες της ΚΥΠ για να φωτογραφίζουν τους παρευρισκόμενους) και να ακροβολήσει σκοπευτές στα γύρω κτίρια.

Οι συγκεντρωμένοι παραμένουν όλη τη νύχτα, για συμπαράσταση στους φοιτητές της κατάληψης του Πολυτεχνείου. Η ανταπόκριση του κόσμου ξεπερνά κάθε προσδοκία και για πρώτη φορά, δημιουργείται η πεποίθηση ότι η Χούντα μπορεί να πέσει. Ταυτόχρονα οι συνελεύσεις δίνουν και το ιδεολογικό στίγμα του αγώνα.

16 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1973: Μπαίνουν σε λειτουργία οι πομποί του ραδιοφωνικού σταθμού στους 1.050 χιλιόκυκλους, που μεταφέρουν το μήνυμα του αγώνα σε όλη την Αθήνα, που παρακολουθεί τα γεγονότα.

Στις 09:00 στήνονται τα πρώτα οδοφράγματα και σχηματίζονται δύο μεγάλες διαδηλώσεις στην Πανεπιστημίου και στη Σταδίου. Το μεσημέρι, επιτροπή των αγροτών από τα Μέγαρα, που είχαν ξεσηκωθεί ενάντια στις απαλλοτριώσεις της γης τους, επισκέπτονται τη Συντονιστική Επιτροπή και ο σταθμός μεταδίδει: «Ο λαός των Μεγάρων στέκεται και υπόσχεται να αγωνιστεί στο πλευρό του φοιτητικού και εργαζόμενου λαού… Ο αγώνας είναι κοινός… Δεν είναι μόνο για την πόλη των Μεγάρων ή το Πολυτεχνείο… Είναι για την Ελλάδα. Για το λαό της, που θέλει να καθορίσει τη ζωή του. Να πορευτεί στο δρόμο της προκοπής. Βασική προϋπόθεση, η ανατροπή της δικτατορίας και η αποκατάσταση της δημοκρατίας». Οι συγκεντρωμένοι έξω από το Πολυτεχνείο, τραγουδάνε το «πότε θα κάνει ξαστεριά».

Το απόγευμα οι διαδηλωτές στο χώρο, γίνονται χιλιάδες με συμμετοχή των εργαζομένων. Στις 18:00 αρχίζουν οι συγκρούσεις διαδηλωτών και αστυνομίας με πολλούς τραυματίες. Στις 19:00 μεγάλη διαδήλωση κατευθύνεται στο Πολυτεχνείο. Η αστυνομία έκανε χρήση όπλων, χωρίς όμως να πετύχει το στόχο της, που δεν ήταν άλλος από την καταστολή της εξέγερσης. Ο δικτάτορας Παπαδόπουλος, όταν διαπίστωσε ότι η αστυνομία αδυνατούσε να ελέγξει το εξεγερμένο πλήθος, αποφάσισε να χρησιμοποιήσει το στρατό.

Κοντά στο σταθμό Λαρίσης συγκεντρώθηκαν τρεις μοίρες ΛΟΚ και μία μοίρα αλεξιπτωτιστών από τη Θεσσαλονίκη. Τρία άρματα μάχης κατέβηκαν από το Γουδί προς το Πολυτεχνείο. Τα δύο στάθμευσαν στις οδούς Τοσίτσα και Στουρνάρα, αποκλείοντας τις πλαϊνές πύλες του ιδρύματος και το άλλο έλαβε θέση απέναντι από την κεντρική πύλη. Η Συντονιστική Επιτροπή των φοιτητών, ζήτησε διαπραγματεύσεις, αλλά το αίτημά απορρίφθηκε. Στη Σόλωνος, στην Κάνιγγος, στη Βάθη, στην Αριστοτέλους, στην Αλεξάνδρας και στην πλατεία Αμερικής, γίνονται μάχες σώμα με σώμα.

Στις 21:30 η αστυνομία απαγορεύει την κυκλοφορία στο κέντρο της Αθήνας, μέχρι νεοτέρας διαταγής. Στις 23:00 ο ραδιοσταθμός και τα μεγάφωνα, καλούν τον κόσμο να μη φύγει. Οι αύρες έχουν κυκλώσει το χώρο του Πολυτεχνείου και τα δακρυγόνα έχουν πνίξει την περιοχή. Όσοι μένουν, ανάβουν φωτιές για να εξουδετερώσουν τα δακρυγόνα και στήνουν οδοφράγματα.

17 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1973: Λίγο μετά τα μεσάνυχτα, τα πρώτα τανκς εμφανίζονται, ενώ στο νοσοκομείο που οργανώθηκε στο Πολυτεχνείο, μεταφέρονται όλο και περισσότεροι νεκροί και τραυματίες. Στη 01:00 μετά τα μεσάνυχτα τα τανκς έχουν ζώσει το Πολυτεχνείο. Τα μεγάφωνα και ο ραδιοσταθμός μεταδίδουν: «Μην φοβάστε τα τανκς», «Κάτω ο φασισμός», «Φαντάροι είμαστε αδέρφια σας. Μη γίνετε δολοφόνοι».

Στις 01:30 τα τανκς ξεκινούν με αναμμένους τους προβολείς. Οι φοιτητές τοποθετούν μια «Μερσεντές» πίσω από την κεντρική πύλη, για να εμποδίσει την είσοδο των τανκς. Οι φοιτητές είναι ανεβασμένοι στα κάγκελα, τραγουδούν τον εθνικό ύμνο και φωνάζουν στους φαντάρους: «Είμαστε αδέρφια».

Δίνεται διορία 20 λεπτών για να βγουν οι εξεγερμένοι φοιτητές. Η Συντονιστική Επιτροπή προσπαθεί να διαπραγματευτεί την ασφαλή έξοδο του κόσμου.

Ωρα 02:50, ξημερώματα του Σαββάτου 17 Νοέμβρη. Ο επικεφαλής αξιωματικός με μια κίνηση του χεριού του, δίνει την εντολή να ξεκινήσει το τανκ. Η πόρτα πέφτει και το τανκ συνεχίζει την πορεία του, φτάνοντας μέχρι τις σκάλες του κτιρίου «Αβέρωφ». Μαζί του μπαίνουν άνδρες της Ασφάλειας και άνδρες των ΛΟΚ. Πέφτουν πυροβολισμοί. Υπάρχουν φαντάροι που βοηθούν τους φοιτητές να φύγουν, αλλά στις εξόδους τούς περιμένουν αστυνομικοί με πολιτικά. Συλλαμβάνουν κάποιους, άλλους τους κυνηγούν. Οι κάτοικοι των γύρω πολυκατοικιών τους προσφέρουν άσυλο.

Στις 03:20 δεν υπάρχει πλέον κανένας στο Πολυτεχνείο. Έχει εκκενωθεί πλήρως. Πολλοί φοιτητές φοβούμενοι την σύλληψη, αν και βαριά τραυματισμένοι, αρνούνται τη μεταφορά τους στο νοσοκομείο.

Η επαίσχυντη Χούντα δηλώνει 34 νεκρούς και 840 συλλήψεις. Με τη μεταπολίτευση, δηλώθηκαν άλλες 21 τουλάχιστον περιπτώσεις θανάσιμου τραυματισμού και τουλάχιστον 2.400 συλλήψεις.

Την επόμενη μέρα οι εφημερίδες έγραφαν:

– ΤΟ ΒΗΜΑ:

Η εφημερίδα κυκλοφόρησε με τίτλο «Νεκροί και Τραυματίες στο Κέντρο των Αθηνών». Προτάσσει επίσης τις καταλήψεις και τις διαδηλώσεις σε Θεσσαλονίκη και Πάτρα και τις συνεχείς εκκλήσεις των φοιτητών. Στις εσωτερικές σελίδες φιλοξενεί τις δηλώσεις της «κυβέρνησης» και των πολιτικών Π. Κανελλοπουλου, Γ. Μαυρου, Ι Ζιγδη και Α. Παπανδρέου.

Μεγάλο ενδιαφέρον έχει το «Δίδαγμα» της εφημερίδας στην πρώτη σελίδα, το οποίο αναφέρει μεταξύ άλλων: «Από την όλη μέχρι τώρα στάση του ελληνικού λαού και από την διαδρομή των τελευταίων εξήμισυ ετών, μέχρι και των γεγονότων των ημερών αυτών, θα έπρεπε να είχε ήδη πεισθεί η σημερινή Κυβέρνηση πως μοναδική διέξοδον αποτελεί η πραγματική αποκατάσταση της ανόθευτης λαϊκής κυριαρχίας. Στις κρίσιμες αυτές ώρες, υποδηλώνεται πόσον ασύμφορη είναι η εμμονή σε αυταρχικά καθεστώτα. Ο ελληνικός λαός στο σύνολό του, καθώς και οι πραγματικοί του φίλοι στην Ευρώπη, επιθυμούν την πολιτική γαλήνη για τον τόπο μας. Όχι όμως με μιαν επιβεβλημένη αποτελμάτωση που προκαλεί περιοδικά επικίνδυνες εκρήξεις δυσφορίας, αλλά δημοκρατικήν ομαλότητα που θα ετερμάτιζε μιαν αποδεδειγμένα μη βιώσιμη κατάσταση».

Στις εσωτερικές σελίδες η εφημερίδα δίνει επίσης το χρονικό των τραγικών γεγονότων, τους νεκρούς, τους τραυματίες ενώ συνεχίζει το εκτενές ρεπορτάζ της από τη Θεσσαλονίκη και την Πάτρα.

– ΤΑ ΝΕΑ:

Η εφημερίδα κυκλοφόρησε με τίτλο «Εξεκενώθη το Πολυτεχνείο, Επενέβησαν Άρματα Μάχης». Σύμφωνα με τις πληροφορίες εξάλλου της εφημερίδας, «θεωρείται πολύ πιθανή Αιφνίδια Επιστροφή Καραμανλή», ο οποίος φαίνεται να πιέζεται από πολιτικούς φίλους για να πάρει την παραπάνω απόφαση.

Το χρονικό των γεγονότων είναι εκτενέστατο όπως άλλωστε και τις προηγούμενες ημέρες στην ίδια εφημερίδα, ενώ αναφέρονται τα ονόματα των νεκρών και ο αριθμός των τραυματιών και των συλληφθέντων. Κάτω αριστερά, στην πρώτη σελίδα, φιλοξενείται και το σχόλιο του «Βηματος» που αναφέραμε πιο πάνω. Επίσης στην πρώτη σελίδα παραθέτει τις «Δηλώσεις των πολιτικών και της Κυβέρνησης».

Στις εσωτερικές σελίδες έχει πολύ καλό ρεπορτάζ μέσα από το Πολυτεχνείο. Γράφει για τις ολονύχτιες συνελεύσεις των φοιτητών, παραθέτει την ανακοίνωση τους, τις δραματικές εκκλήσεις τους, τη στιγμή της επίθεσης καθώς επίσης και το πρώτο μήνυμα που απέστειλε ο Ανδρέας Παπανδρέου στην Ελλάδα από το Τορόντο του Καναδά.

– ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ:

Η εφημερίδα κυκλοφόρησε την 17η Νοεμβρίου με τίτλο «3 μετά τα μεσάνυχτα Τα τανκς κατέστειλαν την εξέγερση». Στο χρονικό της αναφέρει: «Η τριήμερη φοιτητική εξέγερσις, που άρχισε το μεσημέρι της παρελθούσης Τρίτης με επίκεντρο το Πολυτεχνείο κατεστάλη σήμερα τα ξημερώματα από τα τανκς που άρχισαν να κατεβαίνουν στο κέντρο της Αθήνας, στις 2 μετά τα μεσάνυχτα και αφού είχαν προηγηθεί σκληρές ένοπλες συγκρούσεις μεταξύ αστυνομίας και φοιτητών σε μεγάλη έκταση στο κέντρο των Αθηνών, με αποτέλεσμα κατά πρωινές πληροφορίες, τέσσερις νεκρούς και δεκάδες τραυματίες».

Στο άρθρο της «Τι λένε αντιπολίτευση και κυβέρνηση για τα γεγονότα», γράφει: «Η αντιπολίτευση με χθεσινές δηλώσεις των εκπροσώπων της κκ.Π Κανελλοπούλου και Γ. Μαύρου, έλαβε σαφή θέση συμπαραστάσεως στο φοιτητικό κίνημα και τους φοιτητές, που αποτελούν, όπως τονίζουν, την πρωτοπορία του Έθνους στο δρόμο της Δημοκρατίας».

Στις εσωτερικές σελίδες έχει ρεπορτάζ από το χρονικό των μαχών και την έφοδο των τανκς και επίσης παρουσιάζει τα γεγονότα της Θεσσαλονίκης και της Πάτρας.

– Η ΒΡΑΔΥΝΗ:

Η Βραδυνή κυκλοφόρησε με τίτλο: «Άρματα Μάχης Έζωσαν Την Αθήνα». «Αίμα Έρρευσε. Νεκροί και τραυματίαι κατά τας συγκρούσεις μεταξύ διαδηλωτών – Αστυνομίας».

Το χρονικό της εφημερίδας αναφέρει: «Την 3.30 πρωϊνήν εξεκένωσαν το Πολυτεχνείον. Τα τανκς ενεφανίσθησαν και πάλιν από του μεσονυκτίου εις την πρωτεύουσαν δια να προσδώσουν απολύτως δραματικήν μορφήν εις τας φοιτητικάς εκδηλώσεις αι οποίαι εσημειώθησαν κατά το τελευταίον τετραήμερον εις Αθήνας, με τον αιματηρόν επίλογον. Ολίγας ώρας ενωρίτερον το αίμα έρρευσεν εις κεντρικάς περιοχας των Αθηνών, κατόπιν των αλλεπαλλήλων διαδηλώσεων και των συγκρούσεων αι οποίαι ηκολούθησαν μετά την δυναμικήν επέμβασιν της Αστυνομίας. Υπολογίζονται εις 4 οι νεκροι των χθεσινών αιματηρών συγκρούσεων και εις εκατοντάδας οι τραυματίαι».

Σε άλλο άρθρο της η εφημερίδα παρουσιάζει την «εικόνα καταστροφής» που εμφάνιζε το κέντρο της Αθήνας το προηγούμενο βράδυ ενώ φιλοξενούνται και οι δηλώσεις των πολιτικών και της «κυβέρνησης». Στις εσωτερικές σελίδες ο αναγνώστης έχει την ευκαιρία να διαβάσει το ρεπορτάζ της εφημερίδας από την Πολυτεχνική Σχολή Θεσσαλονίκης και την Πάτρα.

Ο Βασίλης Ρώτας, στο ποίημα του «Εδώ Πολυτεχνείο…» έγραψε:

Εδώ Πολυτεχνείο! Εδώ
Πολυτεχνείο! Εδώ καλώ
βοήθεια, πρόφτασε,λαέ,
σκοτώνουν τα παιδιά σου, οϊμέ!
Τα νιάτα που έστησαν εδώ
του Αγώνα τραγικόν χορό
και τραγουδούν τη λευτεριά,
σου τα σκοτώνουν τα παιδιά.
Της βίας ο δούλος ο μωρός
δουλέμπορος,φονιάς μιαρός,
σκοτώνει, λαέ, τα τέκνα σου,
τ’ αγόρια, τα κορίτσια σου.

Εδώ Πολυτεχνείο! Εδώ
τα νιάτα σέρνουνε χορό.
Της Επιστήμης τα παιδιά
και τραγουδάν τη Λευτεριά.
Εδώ της νιότης ο άξιος νους,
που χτίζει θέατρα, ναούς,
σκεδιάζει ιδέες και μηχανές
και δένει το αύριο με το χτες,
Εδώ Πολυτεχνείο! Εδώ
μέσα στης Τέχνης το ιερό
σκοτώνει η βία τα παιδιά
που τραγουδάν τη Λευτεριά.

Εδώ Πολυτεχνείο! Εδώ
γίνεται ανήκουστο κακό!
Της βίας ο δούλος ο μωρός
του Χάρου μαύρος έμπορος,
σφάζει τα τέκνα του λαού.
τη νιότη, την ελπίδα του,
το άνθος του αύριο, τον καρπό
της τέχνης και της γνώσης, ω!

Εδώ Πολυτεχνείου κραυγή
καλούν το Χρέος κι η Τιμή
Λαέ μας, βοήθα τα παιδιά.
Ο αγώνας για τη Λευτεριά.

Τα γεγονότα που ακολούθησαν είναι λίγο πολύ γνωστά. Ο δικτάτορας Γεώργιος Παπαδόπουλος κήρυξε στρατιωτικό νόμο, αλλά στις 25 Νοεμβρίου ανατράπηκε με πραξικόπημα. Πρόεδρος ορίστηκε ο αντιστράτηγος Φαίδων Γκιζίκης και πρωθυπουργός της νέας κυβέρνησης ο Αδαμάντιος Ανδρουτσόπουλος. Όμως ο ισχυρός άνδρας του νέου καθεστώτος ήταν ο διοικητής της Στρατιωτικής Αστυνομίας, ταξίαρχος Δημήτριος Ιωαννίδης, που επέβαλλε ένα καθεστώς σκληρότερο από εκείνο του Παπαδόπουλου.

Η δικτατορία κατέρρευσε στις 23 Ιουλίου του 1974, αφού είχε ήδη προηγηθεί η τουρκική εισβολή στο νησί μας. Ο Γκιζίκης και ο αντιστράτηγος Ντάβος, διοικητής του Γ’ Σώματος Στρατού, κάλεσαν τον Κωνσταντίνο Καραμανλή να επιστρέψει στην Ελλάδα για να επαναφέρει τη δημοκρατική διακυβέρνηση. Η δικτατορία καταρρέει, και οι δικτάτορες δικάζονται και καταδικάζονται.

Τα ιδανικά της ελευθερίας, της ανεξαρτησίας, της ειρήνης, της αγάπης για τη ζωή και τον άνθρωπο, παραμένουν ζωντανά και θα παραμένουν επίκαιρα και αναλλοίωτα, όσα χρόνια και αν περάσουν από εκείνη την εξέγερση. Πάντα επίκαιρα, ιδιαίτερα που τα κατοπινά χρόνια, κάποιοι άκαπνοι και απόντες εκείνης της εξέγερσης, τα καπηλεύτηκαν είτε για να ανέλθουν πολιτικά , είτε ενάντια στους μετέπειτα αγώνες του λαού αποπροσανατολίζοντας την πορεία του με ψευτοδιλήμματα.

Οι τελευταίοι φαίνεται να υπήρξαν τα μοναδικά διδάγματα του ευέλικτου και των συντρόφων του, από την ηρωική εξέγερση του Πολυτεχνείου. Με την πραξικοπηματοκαπηλεία ανήλθαν πολιτικά και χρησιμοποιούν το προδοτικό πραξικόπημα, ενάντια στους μακροχρόνιους αγώνες του κυπριακού λαού, παρουσιάζοντας το σαν κόκκινο χαλί που απλώσαμε στην Τουρκία για να εισβάλει και μοιράζοντας με αυτό το χυδαίο τρόπο στα ίσα, τις ευθύνες του θύτη και του θύματος, με απώτερο στόχο την αποδοχή εκ μέρους μας του απαράδεκτου σχεδίου που εκκολάπτεται.

Οι ηρωικές φυσιογνωμίες των φοιτητών του Πολυτεχνείου και η συμπαράσταση ολόκληρου του ελληνικού λαού κατά του φασισμού και της δικτατορίας, είναι η πιο ηχηρή απάντηση προς την αλαζονεία του ενοίκου του Προεδρικού και προς τη διαστρέβλωση της ιστορικής πραγματικότητας που επιχειρεί.

Το πραξικόπημα μεγάλε προσφοριοδότη του Αττίλα, δεν έγινε από εμάς τους Έλληνες. Έγινε από ελληνόφωνα πιόνια της ξενόδουλης Χούντας, εναντίον της οποίας οι Έλληνες αγωνίστηκαν, βάφοντας αυτό τον αγώνα ακόμα και με το αίμα τους.

Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία: Η εξέγερση του Πολυτεχνείου 17/11/2009

Posted by Εμπροσθοφύλακας in ΑΣΤΥΝΟΜΟΚΡΑΤΙΑ, ΕΛΛΑΔΙΚΗ, ΙΣΤΟΡΙΑ, ΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΣΥΓΧΡΟΝΗ.
Tags: , , , , , , ,
comments closed

‘Χριστόφιας-watch’
«Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία»
17 Νοεμβρίου 2009
Επιτροπή για την Αποκατάσταση της Δημοκρατίας στην Κύπρο

Τα μηνύματα που εκπέμπει η εξέγερση του Πολυτεχνείου, είναι πάντα επίκαιρα. Το Πολυτεχνείο ζει! Ζει στις καρδιές όλων εμάς που αντιλαμβανόμαστε ότι η ελευθερία είναι ένα αγαθό το οποίο δεν χαρίζεται, αλλά κερδίζεται μέσα από ακατάπαυστους αγώνες και ηρωικές θυσίες και όχι με την υπόκλιση στον κατακτητή, τη σύμπλευση με τις απαιτήσεις του βιαστή, τη συγκατάνευση στη νομιμοποίηση και μονιμοποίηση της παραβίασης θεμελιωδών πανανθρωπίνων δικαιωμάτων. Είναι ένα αγαθό, για το οποίο οφείλουμε να αγωνιζόμαστε, όσα χρόνια κι αν περάσουν.

Για την 17η Νοεμβρίου 1973, η Κωστούλα Μητροπούλου, στο ποίημα της «1050 χιλιόκυκλοι», έγραψε:

«Εδώ Πολυτεχνείο, εδώ Πολυτεχνείο!»
Αυτή η φωνή που τρέμει στον αέρα,
δεν σου ‘στειλε ένα μήνυμα μητέρα,
αυτή η φωνή δεν ήτανε του γιου σου,
ήταν φωνές χιλιάδες του λαού σου.
«Εδώ Πολυτεχνείο, εδώ Πολυτεχνείο!»
Μιλάει ένα κορίτσι κι ένα αγόρι,
εκπέμπουνε τραγούδι μοιρολόι,
χίλιες πενήντα αντένες η λαχτάρα,
σε στόματα μανάδων η κατάρα.
Και τα κορίτσια και τ’ αγόρια που μιλούσαν,
τρεις μέρες και τρεις νύχτες δεν μετρούσαν,
δοκίμαζαν τις λέξεις με αγωνία,
κι αλλάζανε ρυθμό στην ιστορία.
«Εδώ Πολυτεχνείο, εδώ Πολυτεχνείο!»
Γραμμένα μένουν τα ονόματα στο αρχείο,
δεν αναφέρονται οι νεκροί που είναι στο ψυγείο,
λένε πως είναι τέσσερις κι είναι εκατό οι μανάδες,
πρώτα σκοτώθηκε η φωνή και σώπασαν χιλιάδες.

Η εξέγερση της νεολαίας, η οποία επεκτάθηκε με τη συμμετοχή και τη συμπαράσταση ολόκληρου του ελληνικού λαού, κατά της ξενοκίνητης Χούντας, είναι η κορυφαία εκδήλωση της εφτάχρονης αντιδικτατορικής πάλης και μια από τις πιο σπουδαίες στιγμές των αγώνων για ελευθερία και δημοκρατία.

Η αντίστροφη μέτρηση για το δικτατορικό καθεστώς ξεκίνησε στις 5 Φεβρουαρίου, όταν οι φοιτητές του Πολυτεχνείου, αποφασίζουν γενική αποχή από τα μαθήματα. Στις 13 Φεβρουαρίου, η δικτατορία απαντά με ένα νομοθετικό διάταγμα, βάσει του οποίου θα διακόπτεται η αναβολή στρατεύσεως των φοιτητών, που θα κάνουν αποχή. Την ίδια μέρα ξεσηκώθηκαν οι φοιτητές της Αθήνας και συγκεντρώθηκαν στο Πολυτεχνείο. Ζητούσαν την κατάργηση του χουντικού νόμου 1347, ο οποίος προέβλεπε την υποχρεωτική στράτευση όσων ανέπτυσσαν συνδικαλιστική δράση κατά τη διάρκεια των σπουδών τους. Η αστυνομία, παραβιάζοντας το πανεπιστημιακό άσυλο, εισήλθε στο χώρο του ιδρύματος, συνέλαβε 11 φοιτητές και τους παρέπεμψε σε δίκη με την κατηγορία της «περιύβρισης αρχής» (σημ.: παρόμοιες τακτικές χρησιμοποιεί το σημερινό καθεστώς στην Κύπρο). Οι 8 καταδικάστηκαν σε διάφορες ποινές, ενώ περίπου 100 άλλοι αναγκάστηκαν να διακόψουν τις σπουδές τους και να ντυθούν στο χακί.

Εφτά μέρες μετά τα πρώτα γεγονότα του Πολυτεχνείου, στις 21 Φεβρουαρίου, οι φοιτητές κατέλαβαν το κτίριο της Νομικής σχολής στην Αθήνα, προβάλλοντας τα συνθήματα «Δημοκρατία», «Κάτω η Χούντα» και «Ζήτω η Ελευθερία». Επρόκειτο για μια πράξη ανοιχτής πρόκλησης προς το καθεστώς της δικτατορίας.

Η εφημερίδα «ΤΟ ΒΗΜΑ» που κυκλοφόρησε στις 22/02/1973 έγραφε: «Τρεις χιλιάδες φοιτηταί ­ως μετέδωσε το Ασσοσιέιτεντ Πρες ­ παρέμειναν και πέραν του μεσονυκτίου εντός του κτιρίου του Πανεπιστημίου επί των οδών Σίνα, Σόλωνος και Μασσαλίας, εις εκδήλωσιν διαμαρτυρίας διά την άρσιν των αναστολών κατατάξεως των συναδέλφων των. Έξω του κτιρίου διενυκτέρευσαν επίσης ισχυραί αστυνομικαί δυνάμεις, αφού προηγουμένως διέλυσαν μικροσυγκεντρώσεις άλλων και αντιφρονούντων φοιτητών εις τας γύρω παρόδους».

Σε άλλο σημείο αναφέρει: «Οι φοιτηταί δεν επέτρεπαν την είσοδο στο κτίριο της οδού Σόλωνος παρά μονάχα στους φοιτητάς με την επίδειξη ταυτότητος. Κατά τις 2 το μεσημέρι οι φοιτηταί που ευρίσκοντο στους διαδρόμους του κτιρίου και στην ταράτσα της Νομικής έδωσαν όρκο, ο οποίος επανελήφθη και από τους φοιτητάς που ευρίσκοντο στις σκάλες και στους κάτω ορόφους του κτιρίου».

Στον όρκο αναφέρεται: «Εμείς οι φοιτηταί των Ανωτάτων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων ορκιζόμαστε στο όνομα της ελευθερίας να αγωνισθούμε μέχρι τέλους για την κατοχύρωση:
α) των ακαδημαϊκών ελευθεριών,
β) του πανεπιστημιακού ασύλου,
γ) της ανακλήσεως όλων των καταπιεστικών νόμων και διαταγμάτων»
.

Η κατάληψη της Νομικής έληξε την άλλη μέρα το βράδυ, ειρηνικά. Παρ’ όλο που η αστυνομική δύναμη ξυλοκόπησε όσους έβγαιναν από την κατάληψη, αυτό το γεγονός ενίσχυσε ακόμη περισσότερο την αγωνιστικότητά τους. Ο δρόμος για το Πολυτεχνείο είχε ανοίξει και η Έλλη Κιούση, στο ποίημα της «Εδώ Πολυτεχνείο» έγραψε:

Εδώ, εδώ Πολυτεχνείο
ακούτε ελεύθερο σταθμό
εδώ είναι το σκληρό σχολείο
οι φοιτητές μαζί με το λαό.
‘ντε, βοηθάτε παληκάρια
βάλτε όλα σας τα δυνατα,
ν’ αγωνιστούμε σαν λιοντάρια
να θυμηθούμε τα παληά.
Εδώ, εδώ Πολυτεχνείο
ακούτε ελεύθερη φωνή
εδώ είναι το κρυφό σχολείο
για λευτεριά, ειρήνη, προκοπή.
Εμπρός, εμπρός Πολυτεχνείο
εμπρός, δεν βγάζει τσιμουδιά
έξω το κάνανε σφαγείο
νεκροί οι φοιτητές κι’ η ανθρωπιά.

Στις 4 Νοεμβρίου 1973, με αφορμή το μνημόσυνο του Γ. Παπανδρέου, ακολούθησε μεγαλειώδης διαδήλωση, η οποία καταπνίγεται από τα δακρυγόνα και τα γκλομπς των σωμάτων ασφαλείας και την οποία ακολούθησαν πολυάριθμες συλλήψεις και βασανηστήρια, γεγονός που αναθέρμανε το κλίμα εξέγερσης κατά της δικτατορίας.

ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΗΡΩΙΚΗΣ ΕΞΕΓΕΡΣΗΣ

14 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1973: Το πρωί εκατοντάδες φοιτητές του Πολυτεχνείου συγκεντρώνονται στο προαύλιο του Ιδρύματος. Αρχίζουν συνελεύσεις για να αποφασίσουν πώς θα αντιμετωπίσουν το νέο σχέδιο της Χούντας για την υποταγή του κινήματος.

Συγκέντρωση γίνεται και στη Νομική που αποφασίζει να κατευθυνθεί στο Πολυτεχνείο. Στις 14:00, 5.000 περίπου φοιτητές έχουν συγκεντρωθεί στο Πολυτεχνείο, ενώ αρχίζει να συγκεντρώνεται κι άλλος κόσμος. Η Πατησίων δονείται από τα συνθήματα κατά της χούντας. Η Ασφάλεια κινητοποιείται και καλεί τους συγκεντρωμένους να αποχωρήσουν.

Οι συγκεντρωμένοι φοιτητές στο Πολυτεχνείο συγκροτούν μια επιτροπή κατάληψης. Κλείνουν οι πόρτες και στις 20:30 γίνεται η πρώτη συνεδρίαση της συντονιστικής επιτροπής. Αμέσως οι πρώτες προκηρύξεις σκορπίζονται στην Πατησίων που είχε κλείσει από τον συγκεντρωμένο κόσμο. Ακούγονται τα πρώτα συνθήματα «Ψωμί-Παιδεία-Ελευθερία» και «Κάτω η Χούντα».

15 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1973: Η κατάληψη αποτελεί πόλο έλξης του λαού της Αθήνας, που αρχίζει να συρρέει στο Πολυτεχνείο. Ως τις 21:30 η κατάληψη έχει πυκνώσει, ενώ ο λαός στους γύρω από το Πολυτεχνείο δρόμους, φωνάζει αντιαμερικανικά και αντιχουντικά συνθήματα.

Η πρώτη αντίδραση του δικτατορικού καθεστώτος, ήταν να στείλει μυστικούς πράκτορες να ανακατευθούν στο πλήθος που συνέρρεε στο Πολυτεχνείο (σημ.: το καθεστώς Χριστόφια στέλνει άνδρες της ΚΥΠ για να φωτογραφίζουν τους παρευρισκόμενους) και να ακροβολήσει σκοπευτές στα γύρω κτίρια.

Οι συγκεντρωμένοι παραμένουν όλη τη νύχτα, για συμπαράσταση στους φοιτητές της κατάληψης του Πολυτεχνείου. Η ανταπόκριση του κόσμου ξεπερνά κάθε προσδοκία και για πρώτη φορά, δημιουργείται η πεποίθηση ότι η Χούντα μπορεί να πέσει. Ταυτόχρονα οι συνελεύσεις δίνουν και το ιδεολογικό στίγμα του αγώνα.

16 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1973: Μπαίνουν σε λειτουργία οι πομποί του ραδιοφωνικού σταθμού στους 1.050 χιλιόκυκλους, που μεταφέρουν το μήνυμα του αγώνα σε όλη την Αθήνα, που παρακολουθεί τα γεγονότα.

Στις 09:00 στήνονται τα πρώτα οδοφράγματα και σχηματίζονται δύο μεγάλες διαδηλώσεις στην Πανεπιστημίου και στη Σταδίου. Το μεσημέρι, επιτροπή των αγροτών από τα Μέγαρα, που είχαν ξεσηκωθεί ενάντια στις απαλλοτριώσεις της γης τους, επισκέπτονται τη Συντονιστική Επιτροπή και ο σταθμός μεταδίδει: «Ο λαός των Μεγάρων στέκεται και υπόσχεται να αγωνιστεί στο πλευρό του φοιτητικού και εργαζόμενου λαού… Ο αγώνας είναι κοινός… Δεν είναι μόνο για την πόλη των Μεγάρων ή το Πολυτεχνείο… Είναι για την Ελλάδα. Για το λαό της, που θέλει να καθορίσει τη ζωή του. Να πορευτεί στο δρόμο της προκοπής. Βασική προϋπόθεση, η ανατροπή της δικτατορίας και η αποκατάσταση της δημοκρατίας». Οι συγκεντρωμένοι έξω από το Πολυτεχνείο, τραγουδάνε το «πότε θα κάνει ξαστεριά».

Το απόγευμα οι διαδηλωτές στο χώρο, γίνονται χιλιάδες με συμμετοχή των εργαζομένων. Στις 18:00 αρχίζουν οι συγκρούσεις διαδηλωτών και αστυνομίας με πολλούς τραυματίες. Στις 19:00 μεγάλη διαδήλωση κατευθύνεται στο Πολυτεχνείο. Η αστυνομία έκανε χρήση όπλων, χωρίς όμως να πετύχει το στόχο της, που δεν ήταν άλλος από την καταστολή της εξέγερσης. Ο δικτάτορας Παπαδόπουλος, όταν διαπίστωσε ότι η αστυνομία αδυνατούσε να ελέγξει το εξεγερμένο πλήθος, αποφάσισε να χρησιμοποιήσει το στρατό.

Κοντά στο σταθμό Λαρίσης συγκεντρώθηκαν τρεις μοίρες ΛΟΚ και μία μοίρα αλεξιπτωτιστών από τη Θεσσαλονίκη. Τρία άρματα μάχης κατέβηκαν από το Γουδί προς το Πολυτεχνείο. Τα δύο στάθμευσαν στις οδούς Τοσίτσα και Στουρνάρα, αποκλείοντας τις πλαϊνές πύλες του ιδρύματος και το άλλο έλαβε θέση απέναντι από την κεντρική πύλη. Η Συντονιστική Επιτροπή των φοιτητών, ζήτησε διαπραγματεύσεις, αλλά το αίτημά απορρίφθηκε. Στη Σόλωνος, στην Κάνιγγος, στη Βάθη, στην Αριστοτέλους, στην Αλεξάνδρας και στην πλατεία Αμερικής, γίνονται μάχες σώμα με σώμα.

Στις 21:30 η αστυνομία απαγορεύει την κυκλοφορία στο κέντρο της Αθήνας, μέχρι νεοτέρας διαταγής. Στις 23:00 ο ραδιοσταθμός και τα μεγάφωνα, καλούν τον κόσμο να μη φύγει. Οι αύρες έχουν κυκλώσει το χώρο του Πολυτεχνείου και τα δακρυγόνα έχουν πνίξει την περιοχή. Όσοι μένουν, ανάβουν φωτιές για να εξουδετερώσουν τα δακρυγόνα και στήνουν οδοφράγματα.

17 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1973: Λίγο μετά τα μεσάνυχτα, τα πρώτα τανκς εμφανίζονται, ενώ στο νοσοκομείο που οργανώθηκε στο Πολυτεχνείο, μεταφέρονται όλο και περισσότεροι νεκροί και τραυματίες. Στη 01:00 μετά τα μεσάνυχτα τα τανκς έχουν ζώσει το Πολυτεχνείο. Τα μεγάφωνα και ο ραδιοσταθμός μεταδίδουν: «Μην φοβάστε τα τανκς», «Κάτω ο φασισμός», «Φαντάροι είμαστε αδέρφια σας. Μη γίνετε δολοφόνοι».

Στις 01:30 τα τανκς ξεκινούν με αναμμένους τους προβολείς. Οι φοιτητές τοποθετούν μια «Μερσεντές» πίσω από την κεντρική πύλη, για να εμποδίσει την είσοδο των τανκς. Οι φοιτητές είναι ανεβασμένοι στα κάγκελα, τραγουδούν τον εθνικό ύμνο και φωνάζουν στους φαντάρους: «Είμαστε αδέρφια».

Δίνεται διορία 20 λεπτών για να βγουν οι εξεγερμένοι φοιτητές. Η Συντονιστική Επιτροπή προσπαθεί να διαπραγματευτεί την ασφαλή έξοδο του κόσμου.

Ωρα 02:50, ξημερώματα του Σαββάτου 17 Νοέμβρη. Ο επικεφαλής αξιωματικός με μια κίνηση του χεριού του, δίνει την εντολή να ξεκινήσει το τανκ. Η πόρτα πέφτει και το τανκ συνεχίζει την πορεία του, φτάνοντας μέχρι τις σκάλες του κτιρίου «Αβέρωφ». Μαζί του μπαίνουν άνδρες της Ασφάλειας και άνδρες των ΛΟΚ. Πέφτουν πυροβολισμοί. Υπάρχουν φαντάροι που βοηθούν τους φοιτητές να φύγουν, αλλά στις εξόδους τούς περιμένουν αστυνομικοί με πολιτικά. Συλλαμβάνουν κάποιους, άλλους τους κυνηγούν. Οι κάτοικοι των γύρω πολυκατοικιών τους προσφέρουν άσυλο.

Στις 03:20 δεν υπάρχει πλέον κανένας στο Πολυτεχνείο. Έχει εκκενωθεί πλήρως. Πολλοί φοιτητές φοβούμενοι την σύλληψη, αν και βαριά τραυματισμένοι, αρνούνται τη μεταφορά τους στο νοσοκομείο.

Η επαίσχυντη Χούντα δηλώνει 34 νεκρούς και 840 συλλήψεις. Με τη μεταπολίτευση, δηλώθηκαν άλλες 21 τουλάχιστον περιπτώσεις θανάσιμου τραυματισμού και τουλάχιστον 2.400 συλλήψεις.

Την επόμενη μέρα οι εφημερίδες έγραφαν:

– ΤΟ ΒΗΜΑ:

Η εφημερίδα κυκλοφόρησε με τίτλο «Νεκροί και Τραυματίες στο Κέντρο των Αθηνών». Προτάσσει επίσης τις καταλήψεις και τις διαδηλώσεις σε Θεσσαλονίκη και Πάτρα και τις συνεχείς εκκλήσεις των φοιτητών. Στις εσωτερικές σελίδες φιλοξενεί τις δηλώσεις της «κυβέρνησης» και των πολιτικών Π. Κανελλοπουλου, Γ. Μαυρου, Ι Ζιγδη και Α. Παπανδρέου.

Μεγάλο ενδιαφέρον έχει το «Δίδαγμα» της εφημερίδας στην πρώτη σελίδα, το οποίο αναφέρει μεταξύ άλλων: «Από την όλη μέχρι τώρα στάση του ελληνικού λαού και από την διαδρομή των τελευταίων εξήμισυ ετών, μέχρι και των γεγονότων των ημερών αυτών, θα έπρεπε να είχε ήδη πεισθεί η σημερινή Κυβέρνηση πως μοναδική διέξοδον αποτελεί η πραγματική αποκατάσταση της ανόθευτης λαϊκής κυριαρχίας. Στις κρίσιμες αυτές ώρες, υποδηλώνεται πόσον ασύμφορη είναι η εμμονή σε αυταρχικά καθεστώτα. Ο ελληνικός λαός στο σύνολό του, καθώς και οι πραγματικοί του φίλοι στην Ευρώπη, επιθυμούν την πολιτική γαλήνη για τον τόπο μας. Όχι όμως με μιαν επιβεβλημένη αποτελμάτωση που προκαλεί περιοδικά επικίνδυνες εκρήξεις δυσφορίας, αλλά δημοκρατικήν ομαλότητα που θα ετερμάτιζε μιαν αποδεδειγμένα μη βιώσιμη κατάσταση».

Στις εσωτερικές σελίδες η εφημερίδα δίνει επίσης το χρονικό των τραγικών γεγονότων, τους νεκρούς, τους τραυματίες ενώ συνεχίζει το εκτενές ρεπορτάζ της από τη Θεσσαλονίκη και την Πάτρα.

– ΤΑ ΝΕΑ:

Η εφημερίδα κυκλοφόρησε με τίτλο «Εξεκενώθη το Πολυτεχνείο, Επενέβησαν Άρματα Μάχης». Σύμφωνα με τις πληροφορίες εξάλλου της εφημερίδας, «θεωρείται πολύ πιθανή Αιφνίδια Επιστροφή Καραμανλή», ο οποίος φαίνεται να πιέζεται από πολιτικούς φίλους για να πάρει την παραπάνω απόφαση.

Το χρονικό των γεγονότων είναι εκτενέστατο όπως άλλωστε και τις προηγούμενες ημέρες στην ίδια εφημερίδα, ενώ αναφέρονται τα ονόματα των νεκρών και ο αριθμός των τραυματιών και των συλληφθέντων. Κάτω αριστερά, στην πρώτη σελίδα, φιλοξενείται και το σχόλιο του «Βηματος» που αναφέραμε πιο πάνω. Επίσης στην πρώτη σελίδα παραθέτει τις «Δηλώσεις των πολιτικών και της Κυβέρνησης».

Στις εσωτερικές σελίδες έχει πολύ καλό ρεπορτάζ μέσα από το Πολυτεχνείο. Γράφει για τις ολονύχτιες συνελεύσεις των φοιτητών, παραθέτει την ανακοίνωση τους, τις δραματικές εκκλήσεις τους, τη στιγμή της επίθεσης καθώς επίσης και το πρώτο μήνυμα που απέστειλε ο Ανδρέας Παπανδρέου στην Ελλάδα από το Τορόντο του Καναδά.

– ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ:

Η εφημερίδα κυκλοφόρησε την 17η Νοεμβρίου με τίτλο «3 μετά τα μεσάνυχτα Τα τανκς κατέστειλαν την εξέγερση». Στο χρονικό της αναφέρει: «Η τριήμερη φοιτητική εξέγερσις, που άρχισε το μεσημέρι της παρελθούσης Τρίτης με επίκεντρο το Πολυτεχνείο κατεστάλη σήμερα τα ξημερώματα από τα τανκς που άρχισαν να κατεβαίνουν στο κέντρο της Αθήνας, στις 2 μετά τα μεσάνυχτα και αφού είχαν προηγηθεί σκληρές ένοπλες συγκρούσεις μεταξύ αστυνομίας και φοιτητών σε μεγάλη έκταση στο κέντρο των Αθηνών, με αποτέλεσμα κατά πρωινές πληροφορίες, τέσσερις νεκρούς και δεκάδες τραυματίες».

Στο άρθρο της «Τι λένε αντιπολίτευση και κυβέρνηση για τα γεγονότα», γράφει: «Η αντιπολίτευση με χθεσινές δηλώσεις των εκπροσώπων της κκ.Π Κανελλοπούλου και Γ. Μαύρου, έλαβε σαφή θέση συμπαραστάσεως στο φοιτητικό κίνημα και τους φοιτητές, που αποτελούν, όπως τονίζουν, την πρωτοπορία του Έθνους στο δρόμο της Δημοκρατίας».

Στις εσωτερικές σελίδες έχει ρεπορτάζ από το χρονικό των μαχών και την έφοδο των τανκς και επίσης παρουσιάζει τα γεγονότα της Θεσσαλονίκης και της Πάτρας.

– Η ΒΡΑΔΥΝΗ:

Η Βραδυνή κυκλοφόρησε με τίτλο: «Άρματα Μάχης Έζωσαν Την Αθήνα». «Αίμα Έρρευσε. Νεκροί και τραυματίαι κατά τας συγκρούσεις μεταξύ διαδηλωτών – Αστυνομίας».

Το χρονικό της εφημερίδας αναφέρει: «Την 3.30 πρωϊνήν εξεκένωσαν το Πολυτεχνείον. Τα τανκς ενεφανίσθησαν και πάλιν από του μεσονυκτίου εις την πρωτεύουσαν δια να προσδώσουν απολύτως δραματικήν μορφήν εις τας φοιτητικάς εκδηλώσεις αι οποίαι εσημειώθησαν κατά το τελευταίον τετραήμερον εις Αθήνας, με τον αιματηρόν επίλογον. Ολίγας ώρας ενωρίτερον το αίμα έρρευσεν εις κεντρικάς περιοχας των Αθηνών, κατόπιν των αλλεπαλλήλων διαδηλώσεων και των συγκρούσεων αι οποίαι ηκολούθησαν μετά την δυναμικήν επέμβασιν της Αστυνομίας. Υπολογίζονται εις 4 οι νεκροι των χθεσινών αιματηρών συγκρούσεων και εις εκατοντάδας οι τραυματίαι».

Σε άλλο άρθρο της η εφημερίδα παρουσιάζει την «εικόνα καταστροφής» που εμφάνιζε το κέντρο της Αθήνας το προηγούμενο βράδυ ενώ φιλοξενούνται και οι δηλώσεις των πολιτικών και της «κυβέρνησης». Στις εσωτερικές σελίδες ο αναγνώστης έχει την ευκαιρία να διαβάσει το ρεπορτάζ της εφημερίδας από την Πολυτεχνική Σχολή Θεσσαλονίκης και την Πάτρα.

Ο Βασίλης Ρώτας, στο ποίημα του «Εδώ Πολυτεχνείο…» έγραψε:

Εδώ Πολυτεχνείο! Εδώ
Πολυτεχνείο! Εδώ καλώ
βοήθεια, πρόφτασε,λαέ,
σκοτώνουν τα παιδιά σου, οϊμέ!
Τα νιάτα που έστησαν εδώ
του Αγώνα τραγικόν χορό
και τραγουδούν τη λευτεριά,
σου τα σκοτώνουν τα παιδιά.
Της βίας ο δούλος ο μωρός
δουλέμπορος,φονιάς μιαρός,
σκοτώνει, λαέ, τα τέκνα σου,
τ’ αγόρια, τα κορίτσια σου.

Εδώ Πολυτεχνείο! Εδώ
τα νιάτα σέρνουνε χορό.
Της Επιστήμης τα παιδιά
και τραγουδάν τη Λευτεριά.
Εδώ της νιότης ο άξιος νους,
που χτίζει θέατρα, ναούς,
σκεδιάζει ιδέες και μηχανές
και δένει το αύριο με το χτες,
Εδώ Πολυτεχνείο! Εδώ
μέσα στης Τέχνης το ιερό
σκοτώνει η βία τα παιδιά
που τραγουδάν τη Λευτεριά.

Εδώ Πολυτεχνείο! Εδώ
γίνεται ανήκουστο κακό!
Της βίας ο δούλος ο μωρός
του Χάρου μαύρος έμπορος,
σφάζει τα τέκνα του λαού.
τη νιότη, την ελπίδα του,
το άνθος του αύριο, τον καρπό
της τέχνης και της γνώσης, ω!

Εδώ Πολυτεχνείου κραυγή
καλούν το Χρέος κι η Τιμή
Λαέ μας, βοήθα τα παιδιά.
Ο αγώνας για τη Λευτεριά.

Τα γεγονότα που ακολούθησαν είναι λίγο πολύ γνωστά. Ο δικτάτορας Γεώργιος Παπαδόπουλος κήρυξε στρατιωτικό νόμο, αλλά στις 25 Νοεμβρίου ανατράπηκε με πραξικόπημα. Πρόεδρος ορίστηκε ο αντιστράτηγος Φαίδων Γκιζίκης και πρωθυπουργός της νέας κυβέρνησης ο Αδαμάντιος Ανδρουτσόπουλος. Όμως ο ισχυρός άνδρας του νέου καθεστώτος ήταν ο διοικητής της Στρατιωτικής Αστυνομίας, ταξίαρχος Δημήτριος Ιωαννίδης, που επέβαλλε ένα καθεστώς σκληρότερο από εκείνο του Παπαδόπουλου.

Η δικτατορία κατέρρευσε στις 23 Ιουλίου του 1974, αφού είχε ήδη προηγηθεί η τουρκική εισβολή στο νησί μας. Ο Γκιζίκης και ο αντιστράτηγος Ντάβος, διοικητής του Γ’ Σώματος Στρατού, κάλεσαν τον Κωνσταντίνο Καραμανλή να επιστρέψει στην Ελλάδα για να επαναφέρει τη δημοκρατική διακυβέρνηση. Η δικτατορία καταρρέει, και οι δικτάτορες δικάζονται και καταδικάζονται.

Τα ιδανικά της ελευθερίας, της ανεξαρτησίας, της ειρήνης, της αγάπης για τη ζωή και τον άνθρωπο, παραμένουν ζωντανά και θα παραμένουν επίκαιρα και αναλλοίωτα, όσα χρόνια και αν περάσουν από εκείνη την εξέγερση. Πάντα επίκαιρα, ιδιαίτερα που τα κατοπινά χρόνια, κάποιοι άκαπνοι και απόντες εκείνης της εξέγερσης, τα καπηλεύτηκαν είτε για να ανέλθουν πολιτικά , είτε ενάντια στους μετέπειτα αγώνες του λαού αποπροσανατολίζοντας την πορεία του με ψευτοδιλήμματα.

Οι τελευταίοι φαίνεται να υπήρξαν τα μοναδικά διδάγματα του ευέλικτου και των συντρόφων του, από την ηρωική εξέγερση του Πολυτεχνείου. Με την πραξικοπηματοκαπηλεία ανήλθαν πολιτικά και χρησιμοποιούν το προδοτικό πραξικόπημα, ενάντια στους μακροχρόνιους αγώνες του κυπριακού λαού, παρουσιάζοντας το σαν κόκκινο χαλί που απλώσαμε στην Τουρκία για να εισβάλει και μοιράζοντας με αυτό το χυδαίο τρόπο στα ίσα, τις ευθύνες του θύτη και του θύματος, με απώτερο στόχο την αποδοχή εκ μέρους μας του απαράδεκτου σχεδίου που εκκολάπτεται.

Οι ηρωικές φυσιογνωμίες των φοιτητών του Πολυτεχνείου και η συμπαράσταση ολόκληρου του ελληνικού λαού κατά του φασισμού και της δικτατορίας, είναι η πιο ηχηρή απάντηση προς την αλαζονεία του ενοίκου του Προεδρικού και προς τη διαστρέβλωση της ιστορικής πραγματικότητας που επιχειρεί.

Το πραξικόπημα μεγάλε προσφοριοδότη του Αττίλα, δεν έγινε από εμάς τους Έλληνες. Έγινε από ελληνόφωνα πιόνια της ξενόδουλης Χούντας, εναντίον της οποίας οι Έλληνες αγωνίστηκαν, βάφοντας αυτό τον αγώνα ακόμα και με το αίμα τους.

Υπολοχαγός Χαράλαμπος Χαραλάμπους: Θυσίασε τη ζωή του για να σωθούν οι ζωές των άλλων 17/11/2009

Posted by Εμπροσθοφύλακας in ΕΘΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ, ΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΚΥΠΡΙΑΚΗ, ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ.
Tags: , , ,
comments closed

Σχόλιο Συντακτικής Ομάδας: Η πιο κάτω είδηση έχει θαφτεί πλήρως στα ελλαδικά ΜΜΕ. Δεν είναι «lifestyle» αρκετά φαίνεται, ούτε πολύ ενδιαφέρον κουτσομπολιό. Άραγε πόσοι από εμάς θα κάναμε το ίδιο που έκανε ο ηρωικός υπολοχαγός Πάμπος Χαραλάμπους; Πόσοι θα σφίγγαμε την οπλοβομβίδα πάνω μας για να γλιτώσουνε οι υπόλοιποι;

Για την ευρύτερη κατάντια της Εθνικής Φρουράς διαβάστε: Δεν είναι η Εθνική Φρουρά που «σας σκοτώνει», εσείς σκοτώσατε την Εθνική Φρουρά [‘Εμπροσθοφύλακας’ 17/09/2009].

ο Υπολοχαγός Χαράλαμπος (Πάμπος) Χαραλάμπους

‘Σημερινή’
«Θυσίασε τη ζωή του για να σωθούν οι ζωές των άλλων»
06 Νοεμβρίου 2009
Άδωνης Παλληκαρίδης

Το άκουσμα του θανάτου του νεαρού υπολοχαγού Χαράλαμπου (Πάμπου) Χαραλάμπους από το Μένοικο σκόρπισε θλίψη και βαρύ πένθος στην Εθνική Φρουρά. Έπεσε στο βωμό του καθήκοντος προς την πατρίδα κατά την παραλαβή του πολεμικού υλικού του λόχου του που βρίσκεται στην πρώτη γραμμή. Προτίμησε να θυσιαστεί για να γλιτώσει τους στρατιώτες του. Δεν πέταξε την οπλοβομβίδα που είχε από μόνη της οπλίσει, αλλά την κράτησε στην αγκαλιά του δίνοντας σε τρία άλλα νεαρά παιδιά τον ελάχιστο χρόνο που χρειάζονταν για να απομακρυνθούν από το φυλάκιο. Ο ίδιος σκέπασε με το σώμα του την οπλοβομβίδα που του προκάλεσε θανάσιμα τραύματα.

Το φυλάκιο βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της Λευκωσίας, ακριβώς απέναντι από τους εισβολείς και τον προμαχώνα Ρόκας, κοντά στην Πύλη Πάφου. Είναι το φυλάκιο που βρίσκεται κάτω και πάνω από το παλιό οίκημα της ΣΥΤΑ. Το ατύχημα έγινε όταν καταμετράτο το πολεμικό υλικό του φυλακίου με την αλλαγή της διοίκησης του λόχου.

Ακριβώς στις 10 και 50 ακούστηκε μια υπόκωφη έκρηξη στο χώρο των πυρομαχικών του φυλακίου. Το κακό είχε ήδη γίνει και ο 29χρονος υπολοχαγός έπεσε νεκρός, ακρωτηριασμένος στα δυο του χέρια και με ένα βαθύ τραύμα στην καρδιά.

Τι προηγήθηκε; Είχε στα χέρια του τη μοιραία οπλοβομβίδα όταν ακούστηκε ένα παράξενο κλικ στο εσωτερικό του χωνιού της. Κάτι σαν να όπλισε ο πυροκροτητής και η αντίστροφη μέτρηση άρχισε. Ο δόκιμος Αντρέας Χριστοδούλου στα 4 με 5 δευτερόλεπτα που μεσολαβούν μόλις πρόλαβε να του πει «μήπως και εκραγεί, κύριε λοχαγέ». Έκανε τρία βήματα προς τα πίσω μαζί με άλλους δύο στρατιώτες την ίδια στιγμή που ο υπολοχαγός ίσως προσπαθούσε να κάνει κάτι. Σύμφωνα με ό,τι είπε στον πατέρα του Γιώργο Χριστοδούλου ο νεαρός δόκιμος, είδε τον υπολοχαγό να παίρνει τη χειροβομβίδα κοντά στο στήθος του και να την κρύβει με τα χέρια και το σώμα του. Είχε καταλάβει ότι η έκρηξη θα ακολουθούσε την επόμενη στιγμή και θέλησε να σώσει τους άλλους. Θέλησε να σώσει τα άλλα τρία παιδιά που ήταν μαζί του στο στενό και αποκλεισμένο χώρο των πυρομαχικών.Γιατί τα πυρομαχικά βρίσκονται σε αποκλεισμένο υπόγειο χώρο;

Ακολούθησε η έκρηξη και ο δόκιμος με τους δύο στρατιώτες βρέθηκαν εκτός του χώρου που πνίγηκε μέσα σε καπνούς σκόνες και θραύσματα. Ο δόκιμος γύρισε μετά από λίγα δευτερόλεπτα πίσω και βρήκε διαμελισμένο το λοχαγό του σε μια λίμνη αίματος, πεσμένο μπρούμητα. Είδε ότι ήταν νεκρός. Βγήκε ακολούθως έξω και με το κινητό του τηλεφώνησε στο Νοσοκομείο και στο ΓΕΕΦ.

Ο κίνδυνος για νέα έκρηξη ήταν υπαρκτός και οι πυροτεχνουργοί της Αστυνομίας που είχαν φτάσει στο μεταξύ απέκλεισαν το χώρο και εξέτασαν όλο το υλικό.

Μακελειό από δεύτερη έκρηξη
Ο πατέρας του δόκιμου ανθυπολοχαγού Γιώργος Χριστοδούλου δήλωσε στη «Σ» ότι αν ακολουθούσε έκρηξη των πυρομαχικών όλο το τετράγωνο θα ανατιναζόταν και θα κατέρρεε με πολλά θύματα. «Εν ο Θεός που μας λυπήθηκε και η αυτοθυσία του υπολοχαγού να καλύψει με το σώμα του την έκρηξη», λέγει.

Οι ειδικοί εξηγούν ότι οι οπλοβομβίδες είναι σαν χωνί που φέρουν πανομοιότυπο υλικό με τις χειροβομβίδες. Εκτοξεύονται με βολή αβολίδοτου φυσιγγίου από τυφέκιο. Δεν εκρήγνυνται μόνες τους, αλλά κάτι σίγουρα πήγε στραβά. Έγινε αποκόλληση και ο πυροκροτητής ενεργοποιήθηκε. Είναι άγνωστο πόσο παλιές ήταν, πόσο καιρό βρίσκονται εκεί, τι συντήρηση τούς γίνεται. Αυτό θα το δείξει η έρευνα. Οι οπλοβομβίδες βρίσκοναι σε πολλά φυλάκια της πρώτης γραμμής. Είναι αναγκαία πυρομαχικά σε περίπτωση αιφνιδιαστικής επίθεσης από τον καραδοκούντα εχθρό. Είναι επίσης άγνωστο κατά πόσο κάποιος προσπάθησε να βάλει τον κύριο κορμό της οπλοβομβίδας βαθύτερα στο θηκάρι της οπλοβομβίδας. Όλα αυτά θα τα δείξει η στρατιωτική ανάκριση που ήδη άρχισε και διεξάγεται από κοινού από την Εθνική Φρουρά και την Αστυνομία.

Πώς το έμαθαν
Το γεγονός είναι ένα. Ότι ένα λαμπρό παλικάρι, ένας εξαίρετος αξιωματικός απόφοιτος της Σχολής Ευελπίδων έχασε τη ζωή του και αφήνει ασήκωτο πόνο στην οικογένειά του και τη νεαρή του σύζυγο Φρόσω. Ο άτυχος υπολοχαγός Πάμπος Χαραλάμπους είναι γιος του Μιχάλη Χαραλάμπους από το Μένοικο και της Δήμητρας Πατσαλοσαββή από τον κατεχόμενο Καραβά. Έχει μια αδελφή την Άντρη. Η γυναίκα του είναι επίσης παιδί προσφύγων από το Μαραθόβουνο Μεσαορίας. Η τραγωδία σε όλο το μεγαλείο της. Άνθρωποι που τους ένωνε η αγάπη για την πατρίδα και η υψηλή αίσθηση του καθήκοντος και της βιοπάλης ντύθηκαν στα μαύρα. Μόλις πριν από έξι μήνες ήταν οι χαρές του γάμου και τώρα η σύζυγος πίνει το πιο πικρό ποτήρι. Η δύστυχη μητέρα του σφουγγάριζε τη βεράντα του σπιτιού της όταν οι αξιωματικοί πήραν το θλιβερό μαντάτο στο Μένοικο. Ο χαροκαμένος πατέρας το έμαθε από γείτονα που το άκουσε από ιδιωτικό κυπριακό ραδιόφωνο και άρχισε να κλαίει γοερά. Ρώτησε ο άτυχος πατέρας τι έγινε και ο γείτονάς του, στην οδό Τρικούπη, στο ξυλουργείο που διατηρεί εκεί, του είπε την τραγική αλήθεια. «Το ραδιόφωνο μεταδίδει το θάνατο του παιδιού σου από έκρηξη οπλοβομβίδας».

Επιθεωρητής Στρατού
Ο Πάμπος Χαραλάμπους, ωραίο και ευγενικό παιδί, το απέδειξε άλλωστε με την αυτοθυσία του για να σώσει τους άλλους. Κρατούσε στο χέρι τον κίνδυνο που έξερράγη και του διαμέλισε τα όνειρα και το σώμα του. Αυτά έχει η Κύπρος όταν μπροστά της έχει τους πολυάριθμους Αττίλες. Έχει λίγο κόσμο για να φυλάξει 183 χιλιόμετρα γραμμής αντιπαράταξης.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής Άμυνας της Βουλής Γιαννάκης Ομήρου ζητεί επιτακτικά το διορισμό «Επιθεωρητή Στρατού». Θεσμός που υπάρχει στην Ελλάδα και πρόλαβε ατυχήματα και αστοχίες υλικού. Ο επιθεωρητής στρατού εποπτεύει όλους τους χώρους στρατονισμού και ασκήσεων. Βλέπει λάθη και παραλείψεις και οι εισηγήσεις του είναι πάντα διαταγές. Κάτι πήγε στραβά και κάτι ίσως πηγαίνει ακόμη στραβά με τη φύλαξη του στρατιωτικού υλικού. Πρέπει να προλάβουμε για να σωθούν ζωές και για να μη μαυρίσουν κι άλλα σπίτια. Το τελευταίο διάστημα μετρούμε τέσσερα σοβαρά περιστατικά.

Κηδεία
Η κηδεία του άτυχου υπολοχαγού θα τελεστεί σήμερα στις δύο μετά το μεσημέρι από την εκκλησία του Αγίου Κυπριανού στο Μένοικο.

Η απόδραση του Κυριάκου Μάτση: η μαρτυρία του Γ. Καντζιηλάρη 07/10/2009

Posted by Εμπροσθοφύλακας in ΙΣΤΟΡΙΑ, ΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΚΥΠΡΙΑΚΗ, ΝΕΟΤΕΡΗ.
Tags: , , , , ,
comments closed
Κυριάκος Μάτσης [πηγή εικόνας: Νοητική Αντίστασις www.noitikiantistasis.com]

‘Σημερινή’
«Η απόδραση του Κ. Μάτση»
07 Οκτωβρίου 2009
Γιώργος Καντζιηλάρης

Στις 16 Νοεμβρίου 1955, ο Χάρτιγκ κλείνει τη Σχολή Σαμουήλ, όπου εγώ ήμουν μαθητές. Ο νονός μου Κυριάκος Κάρκας, από το Καϊμακλί, ήταν επιστάτης στα δημόσια έργα.

Οι Άγγλοι δημιουργούν αυτή την περίοδο τα κρατητήρια Κοκκινοτριμιθιάς και παίρνω εργασία ως πελεκάνος στα κρατητήρια. Ήμουν ο νεότερος εργάτης.

Ο Αθάνατος Κυριάκος Μάτσης, όταν μπήκα στην παράγκα όπου εκρατείτο, μου είπε: «Ήρθες να κτίσεις τα κρατητήρια της σκλαβιάς;». Εγώ του απάντησα πως πολεμώ τη σκλαβιά. Γίναμε φίλοι και με ρώτησε τι εργαλεία έχω. Κατάλαβα τι ήθελε και του είπα πως όταν θα πληρωθώ θα του φέρω αυτό που θέλει.

Πληρώθηκα για μια εβδομάδα 7-7,5 λίρες. Πήγα στο κατάστημα του Κούλα και Σεργίδη στην οδό Ερμού και αγόρασα 2 κάττερς και 2 ζωντάκρες, ξοδεύοντας όλο το μισθό μου.

Κάθε πρωί, όταν μπαίναμε στα κρατητήρια, μας έκανε έρευνα πάντοτε ο ίδιος Άγγλος στρατιώτης και το βράδυ άλλος. Όταν πήρα το κάττερ και τη ζωντάκρα (τανάλια) ο Άγγλος το πρόσεξε, αλλά δεν είπε τίποτε. Την επόμενη μέρα πήρα το άλλο κάττερ και την άλλη τανάλια. Ο Άγγλος με κράτησε και όταν ερεύνησε όλους τους εργάτες με πήρε στον αξιωματικό του. Μαζί ήταν και ο επιστάτης μου, ο Κυριάκος Πηλιάς, που ήταν και ο νονός μου. Είπα στον Άγγλο διοικητή ότι είναι τα εργαλεία μου. Μου είπε να μην τα παίρνω σπίτι μου και να κάνω ένα μικρό κιβώτιο το οποίο θα κλείδωνε. Παραδίδω το δεύτερο σετ κάτερ και την τανάλια στον Νίκο Μουσιούτα, βουλευτή του ΔΗΚΟ, ο οποίος ήταν πολιτικός κρατούμενος και συγχωριανός μου, γιατί δεν βρήκα τον Κυριάκο Μάτση να του τα δώσω. Ζήτησα να εργαστώ στην παράγκα όπου εκρατείτο ο Μάτσης και μου είπε να πάρω έναν αμίαντο και να τον αφήσω πάνω στα συρματοπλέγματα. Έτσι και έκανα.

Μετά τρεις μέρες, κρυβόμενος πίσω από τον αμίαντο, έκοψε τα συρματοπλέγματα και δραπέτευσε μαζί με άλλους. Την επόμενη μέρα, όταν πήγα στα κρατητήρια για δουλειά, με περίμεναν τρεις Άγγλοι και με συνέλαβαν. Με ρώτησαν αν είχαν κάμει το κιβώτιο για τα εργαλεία μου και μου ζήτησαν το κλειδί να τους δείξω ποια ήταν. Τους έδειξα το κιβώτιο με τα εργαλεία μου και μέσα βρήκαν το δεύτερο σετ, το κάττερ και την τανάλια. Για όλη τη μέρα με παρακολουθούσε ο Άγγλος και παρόλο ότι ήμουν δηλωμένος εργάτης – ξυλουργός μόνος μου ενίσχυσα τους εργάτες και έβαζαν τα συερματοπλέγματα και δεν ήταν ευχάριστη δουλειά για όλους.

Την επομένη, μέσα στο λεωφορείο που μας μετέφερε, άρχισα δήθεν να πονώ το τυφλό μου. Φτάσαμε στα κρατητήρια της Κοκκινοτριμιθιάς και μου έφεραν τον Άγγλο γιατρό των κρατητηρίων. Κάθε φορά που με άγγιζε στο τυφλό έκανα πως πονούσα και ζήτησε να με φέρουν στο νοσοκομείο της Λευκωσίας. Ο Άγγλος διοικητής αρνήθηκε να με μεταφέρει και μου είπε να πάω στη Λευκωσία όταν θα εσχόλανα με το λεωφορείο. Το λεωφορείο με μετέφερε στο νοσοκομείο κατά το απόγευμα. Εγνώριζα την οδοντίατρο Ρίτσα Παυλίδου και της τηλεφώνησα από τις πρώτες βοήθειες. Ήρθε και της είπα ότι με έστελλε ο Άγγλος γιατρός από τα Κρατητήρια όπου εργαζόμουν και διευθέτησε τα της εγχειρήσεως. Την επομένη με έκαναν εγχείρηση στο τυφλό χωρίς να έχω πάθηση.

Ο Άγγλος διοικητής του στρατοπέδου με υποψιάζετο και όταν την επομένη δεν παρουσιάστηκα, ζήτησε τη διεύθυνσή μου και εξηγήσεις γιατί δεν ήμουν στη δουλειά. Οι Άγγλοι επισκέφθηκαν το νοσοκομείο διεπίστωσαν ότι πράγματι είχα το τυφλό μου και έκαμα εγχείρηση. Έτσι γλίτωσα τη σύλληψη.

Είμαι περήφανος γι’ αυτό που έκαμα και βοήθησα στη δραπέτευση του Αθάνατου Κυριάκου Μάτση, ο οποίος δίδαξε στην αιωνιότητα τις νέες γενιές Κύπρου πώς πολεμούν και πεθαίνουν για τα ιδεώδη που πιστεύουν. Το ΡΙΚ έκαμε με την Γ. Μαϊμούδη ένα φιλμ για τον Αθάνατο Κυριάκο Μάτση. Την αναφορά τη δική μου την έκαμε ο συναγωνιστής του Μάτση, ο οποίος δραπέτευσε μαζί του και ανέφερε ότι τα εργαλεία με τη βοήθεια των οποίων απέδρασαν τους τα προμήθευσε ένας μικρός που εργαζόταν στα κρατητήρια.

– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –

Κυριάκος Μάτσης [πηγή φωτογραφίας: Σημερινή]

‘Σημερινή’
«Ο μυθικός Κυριάκος Μάτσης»
24 Νοεμβρίου 2008
Νίκος Ορφανίδης*

Καθώς γυρίζουμε στις παιδικές μνήμες μας, καθώς επιστρέφουμε στα πρώτα εκείνα χρόνια της εφηβείας μας, επιστρέφουμε, συγχρόνως, νοσταλγικά και τρυφερά, σ’ όσα αγαπήσαμε. Σ’ όσα σφράγισαν και καθόρισαν το βίο μας. Γεγονότα και περιστατικά και συμβάντα και πράξεις, που σφηνώθηκαν εντός μας. Γυρίζουμε, έτσι, στην εποχή του ηρωισμού, τώρα που όλα αυτά εξέλιπαν, που εγκατέλειψαν τον τόπο της ιστορίας, για να εισέλθουν στον τόπο του μύθου. Επιστρέφουμε, έτσι, έκπληκτοι και αμήχανοι, σε έναν άλλο τόπο. Αυτόν της θυσίας και του μαρτυρίου και της αυτοθυσίας και της φιλοπατρίας και του έρωτος. Τώρα, που πια δεν μιλά κανείς για ηρωισμό και θάνατο και μαρτύριο. Τώρα, που κανείς δεν θέλει να θυσιάσει ή να θυσιασθεί για την πατρίδα του, για τον τόπο που έχει ρημάξει.

Σκέφτομαι, έτσι, εκείνες τις μυθικές μορφές, που δεν τις συναντήσαμε ποτέ. Που εισήλθαν, όμως, στη ζωή μας και τη σφράγισαν ανεξίτηλα. Πρώτα ως μύθος κι ύστερα ως ιστορία. Μια τέτοια μορφή υπήρξε για μας ο Κυριάκος Μάτσης. Που πέρασε, ενωρίς, μέσα στα πατριωτικά άσματα της εποχής. Στις σχολικές μας γιορτές. Στους λόγους και στους πανηγυρικούς. Ύστερα ήταν που τον βρήκαμε, μέσα από κείμενα, που αποκάλυπταν το υψηλό του ήθος. Την ωριμότητα και τον πατριωτισμό του. Τον σπαρακτικό λόγο του. Την αγάπη του για τον τόπο και τον άνθρωπο. Έτσι ήταν πια ο Κυριάκος Μάτσης, μέσα από το «Διά χειρός ηρώων» ή την κατάθεση και μαρτυρία του αρχηγού του αγώνος, στα μνημειώδη εκείνα «Απομνημονεύματα».

Καθώς, πλέον, μας χωρίζει μισός αιώνας από τη θυσία του Κυριάκου Μάτση, επιστρέφουμε σ’ όσα αγαπήσαμε. Στους μαγικούς τόπους της θυσίας. Αλλά και στους ήρωές μας, που μεγαλώσαμε μ’ αυτούς. Σ’ όσα ιδιαζόντως και αποφασιστικά καθόρισαν και σφράγισαν τη ζωή μας. Γυρίζουμε στις παλιές διαδηλώσεις, στις σημαίες που πλημμύριζαν τους δρόμους, τον καημό, την ελπίδα, το όνειρο. Γυρίζουμε στη Θεσσαλονίκη του Κυριάκου Μάτση. Στο ερειπωμένο και βεβηλωμένο Δίκωμο. Στον Πενταδάκτυλο.

Σκέφτομαι, όσο εκείνο τον αγώνα, τη θυσία, το αίμα, την αγωνία, τον ηρωισμό. Σκέφτομαι τον μυθικό εκείνο πληθυσμό των ηρώων εκείνων των χρόνων. Που έπεσαν μαχόμενοι ηρωικώς. Που αρνήθηκαν να παραδοθούν. Που ανέβηκαν στην αγχόνη. Που μαρτύρησαν στα ανακριτήρια. Που αγιάσθηκαν με τον τρόπο τους. Σκέφτομαι τον νεομάρτυρα ήρωα Κυριάκο Μάτση. Και μαζί του, όλους εκείνους που έφυγαν τόσο παράξενα από τη ζωή μας. Που όμως κράτησαν όρθιο το ελληνικό τους φρόνημα. Το δικό τους και το δικό μας.

Τα σκέφτομαι όλα αυτά, καθώς τα προσπερνούμε, πλέον, αδιάφορα, φορτωμένοι τη μέριμνα του βίου, τρέχοντας να προφτάσουμε την καθημερινότητά μας, παγιδευμένοι στη λήθη και στην αδιαφορία. Στην αδυναμία και στο φόβο μας. Όλος εκείνος ο μυθικός κόσμος μάς εγκατέλειψε, προ πολλού. Όπως τον εγκαταλείψαμε εμείς, παγιδευμένοι στους φόβους μας. Τις ανθρώπινες αδυναμίες μας. Στις όποιες προκαταλήψεις μας. Στα συμβάντα της ιστορίας που μας οδήγησαν, προ πολλού, αλλού.

Έτσι ο Κυριάκος Μάτσης ενοικεί αλλού. Σ’ έναν τόπο που δεν μπορεί να αγγίξει η δική μας αθλιότητα και μετριότητα και αδυναμία. Καθώς πορευόμαστε χωρίς αντιστάσεις, χωρίς πίστη, σκέφτομαι το σπαρακτικό ερώτημα του Παντελή Μηχανικού:

«Ποιος ήτανε τόσο λεβέντης όπως τον Ριμαχό.
Εφτά χιλιάδες φορές θα σκοτώνονταν
για να υπερασπίσει το χώμα
απ’ όπου διάβηκε η αγάπη του.

Ποιος είναι λεβέντης σαν τον Ριμαχό
ποιος έχει αγάπη σαν τον Ριμαχό
να υπερασπίσει τούτα τα χώματα».

Υποκλίνομαι και προσκυνώ σήμερα ταπεινά τον Κυριάκο Μάτση, που μας δίδαξε την αξιοπρέπεια και την αγάπη για τον άνθρωπο. Χωρίς εμπάθεια και μικρότητα και κακία. Χωρίς διακρίσεις. Μακριά από ρατσισμούς και σοβινισμούς. Που μας αποκάλυψε, με όσα μας κατέλιπε και με όσα υπερασπίστηκε, έναν ολόκληρο κόσμο. Τον κόσμο της Κύπρου.

* Μέλος της Επιτροπής Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας, τέως Διευθυντής του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου.