jump to navigation

Στην πορεία της υπό κατάρρευση Βοσνίας η Κύπρος; 14/09/2009

Posted by Εμπροσθοφύλακας in ΒΑΛΚΑΝΙΑ, ΔΙΕΘΝΗ ΘΕΜΑΤΑ, ΕΘΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ, ΕΥΡΩΠΗ, ΚΥΠΡΙΑΚΟ.
Tags: , ,
comments closed
Βοσνία - Ερζεγοβίνη

‘Σημερινή’
«Στην πορεία της υπό κατάρρευση Βοσνίας η Κύπρος;»
13 Σεπτεμβρίου 2009
Ανδρέας Θεοφάνους *

Αφορμή για το άρθρο αυτό δίνει αφ’ ενός άρθρο στο πρόσφατο τεύχος (Σεπτεμβρίου/Οκτωβρίου 2009) του αμερικανικού περιοδικού Foreign Affairs για τη Βοσνία και αφ’ ετέρου οι πρόσφατες δηλώσεις του Τούρκου Υπουργού Εξωτερικών κ. Α. Νταβούτογλου, κατά την παράνομη επίσκεψή του στην κατεχόμενη Κύπρο.

Στο άρθρο «The Death of Dayton: How to Stop Bosnia From Falling Apart», οι συγγραφείς P. McMahon and J. Western τονίζουν ότι το βοσνιακό μοντέλο είναι υπό κατάρρευση. Υπενθυμίζεται, μεταξύ άλλων, ότι στο εν λόγω μοντέλο τα συνιστώντα κρατίδια στη βάση εθνοτικών κριτηρίων έχουν τον πρώτο λόγο, ενώ όσον αφορά την εκτελεστική εξουσία, υπάρχει τριμελές προεδρικό συμβούλιο και η ανάγκη για ομόφωνες αποφάσεις.

Προβλήματα υπήρχαν από την πρώτη στιγμή της συμφωνίας το 1995. Η διεθνής κοινότητα, όμως, που είχε επενδύσει πολλά στη διαδικασία επίλυσης και στην ανάγκη επιτυχίας του μοντέλου, έδινε συνεχώς στήριξη και πίστωση χρόνου για την καλυτέρευση των πραγμάτων. Στην πορεία του χρόνου, όμως, κατέστη προφανές ότι η κατάσταση είναι αδιέξοδη και ότι με το συγκεκριμένο μοντέλο δεν ήταν δυνατό να αναμένονται καλύτερες μέρες. Σημειώνεται ότι, μεταξύ άλλων, δεν υπάρχει η ανάλογη νομιμοφροσύνη στην κεντρική κυβέρνηση, ούτε κοινοί στόχοι και θεσμοί.

Δεν είναι μόνο τα πολιτικά προβλήματα που προκύπτουν, όπως η απουσία κοινών στόχων και οραμάτων. Είναι πολύ σημαντικό να υπογραμμισθεί ότι προέκυψαν και πολύ σοβαρά οικονομικά προβλήματα στη Βοσνία. Όλα αυτά δεν αποτελούν έκπληξη, καθώς ομοσπονδιακά συστήματα που στηρίζονται σε εθνοκοινοτικούς πυλώνες δεν οδηγούν σε ευοίωνο μέλλον. Παρά το γεγονός ότι έχουν χορηγηθεί τεράστια ποσά στη Βοσνία (πέραν των 14 δισεκατομμυρίων δολαρίων), πολύ περισσότερα κατ’ αναλογίαν πληθυσμού απ’ όσα είχαν δοθεί στη Γερμανία για την ανοικοδόμησή της, εντούτοις τα αποτελέσματα είναι θλιβερά. Σύμφωνα με το άρθρο, η ανεργία είναι γύρω στο 27%, ενώ 25% του πληθυσμού ζει κάτω από τα όρια της φτώχιας. Ταυτόχρονα, υπάρχουν μεγάλες δημοσιονομικές ανισορροπίες. Στο άρθρο επισημαίνεται (μάλλον σαρκαστικά) ότι υπάρχουν 160 υπουργοί και ένας τεράστιος δημόσιος τομέας στη χώρα. Επιπρόσθετα, υπάρχουν συνεχή αδιέξοδα στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων.

Οι συγγραφείς σημειώνουν ότι η συμφωνία του Dayton ήταν αποτέλεσμα των συγκεκριμένων δεδομένων του πολέμου: τότε προείχε ο τερματισμός της αιματοχυσίας. Ήταν κατανοητό ότι το πλαίσιο συμφωνίας είχε ελλείψεις. Αλλά υπήρχε η προσδοκία ότι στην πορεία του χρόνου τα πράγματα θα καλυτέρευαν. Εκ των υστέρων καθίσταται προφανές, ακόμη και σε αυτούς που το αντίκρισαν ως προοπτική, ότι αυτό το μοντέλο δεν προσφέρεται ως μια βιώσιμη ρύθμιση. Οι συγγραφείς προβαίνουν σε εισηγήσεις, ούτως ώστε να καταστήσουν το μοντέλο «με σωστό περιεχόμενο». Μεταξύ άλλων εισηγούνται την ισχυροποίηση της κεντρικής κυβέρνησης και τη μείωση των αρμοδιοτήτων και του δικαιώματος αρνησικυρίας (βέτο) των συνιστώντων κρατιδίων. Αυτό που αφορά εμάς είναι να αποφύγουμε ένα μοντέλο Βοσνίας. Είναι ατυχές ότι για χρόνια τώρα η πολιτική ηγεσία λαμβάνει αποφάσεις χωρίς πολλές φορές να σταθμίζει και να λαμβάνει υπ’ όψιν όλα τα δεδομένα, όπως για παράδειγμα τη διακίνηση ιδεών και την αξιολόγηση των διαφόρων φιλοσοφικών ρευμάτων. Για τη συγκεκριμένη περίπτωση, η πολιτική ηγεσία οφείλει να μελετήσει, έστω και τώρα, τις αδυναμίες ομοσπονδιακών μοντέλων βασισμένων σε εθνοκοινοτικούς πυλώνες, τύπου Βοσνίας.

Ο Νταβούτογλου και το τουρκικό κατεστημένο
Κατά την εδώ επίσκεψή του, ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών κ. Νταβούτογλου μας είπε ν’ αδράξουμε την ιστορική ευκαιρία για λύση. Φυσικά ο κ. Νταβούτογλου έχει υπ’ όψιν του ένα μοντέλο στη βάση της φιλοσοφίας του Σχεδίου Ανάν, συμπεριλαμβανομένου των εγγυήσεων της Τουρκίας.

Η φιλοσοφία του εν λόγω σχεδίου είναι παρόμοια, αν όχι χειρότερη από το βοσνιακό μοντέλο. Υπάρχει μια κρίσιμη διάσταση, που για καιρό η πλευρά μας δεν αξιοποιεί: Ο ίδιος ο κ. Νταβούτογλου και το τουρκικό κατεστημένο δεν προκρίνουν για την επίλυση του κουρδικού ζητήματος το μοντέλο το οποίο θέλουν να προωθήσουν στην Κύπρο. Αντίθετα, υποστηρίζουν την πολιτική της ενσωμάτωσης των Κούρδων σε μία ενιαία Τουρκία. Η πολιτική ηγεσία και ιδίως η Κυβέρνηση θα πρέπει να προβάλουν παντού το ζήτημα της τουρκικής αντιφατικότητας και να επεξηγήσουν, επίσης, ότι στόχος της Τουρκίας είναι η προτεκτορατοποίηση της Κύπρου. Πάνω απ’ όλα, όμως, είναι σημαντικό να προβληματιστούν για μια νέα στρατηγική προσέγγιση.

* Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας του Πανεπιστημίου Λευκωσίας και  Διευθυντής του Κυπριακού Κέντρου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων

– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –

‘Foreign Affairs’
«The Death of Dayton: How to Stop Bosnia From Falling Apart»
Σεπτέμβριος – Οκτώβριος 2009
Patrice C. McMahor & Jon Western

After 14 years of intense international efforts to stabilize and rebuild Bosnia, the country now stands on the brink of collapse. For the first time since November 1995 — when the Dayton accord ended three and a half years of bloody ethnic strife — Bosnians are once again talking about the potential for war.

Bosnia was once the poster child for international reconstruction efforts. It was routinely touted by U.S. and European leaders as proof that under the right conditions the international community could successfully rebuild conflict-ridden countries. The 1995 Dayton peace agreement divided Bosnia into two semi-independent entities: the Federation of Bosnia and Herzegovina, inhabited mainly by Bosnian Muslims and Bosnian Croats, and the Serb-dominated Republika Srpska (Serb Republic, or RS), each with its own government, controlling taxation, educational policy, and even foreign policy. Soon after the war’s end, the country was flooded with attention and over $14 billion in international aid, making it a laboratory for what was arguably the most extensive and innovative democratization experiment in history. By the end of 1996, 17 different foreign governments, 18 UN agencies, 27 intergovernmental organizations, and about 200 nongovernmental organizations (NGOs) — not to mention tens of thousands of troops from across the globe — were involved in reconstruction efforts. On a per capita basis, the reconstruction of Bosnia — with less than four million citizens — made the post-World War II rebuilding of Germany and Japan look modest.

As successful as Dayton was at ending the violence, it also sowed the seeds of instability by creating a decentralized political system that undermined the state’s authority. In the past three years, ethnic nationalist rhetoric from leaders of the country’s three constituent ethnic groups — Muslims, Croats, and Serbs — has intensified, bringing reform to a standstill. The economy has stalled, unemployment is over 27 percent, about 25 percent of the population lives in poverty, and Bosnia remains near the bottom of World Bank rankings for business development.

>> [πιέστε εδώ για το πλήρες κείμενο]

Στην πορεία της υπό κατάρρευση Βοσνίας η Κύπρος; 14/09/2009

Posted by Εμπροσθοφύλακας in ΒΑΛΚΑΝΙΑ, ΔΙΕΘΝΗ ΘΕΜΑΤΑ, ΕΘΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ, ΕΥΡΩΠΗ, ΚΥΠΡΙΑΚΟ.
Tags: , ,
comments closed
Βοσνία - Ερζεγοβίνη

‘Σημερινή’
«Στην πορεία της υπό κατάρρευση Βοσνίας η Κύπρος;»
13 Σεπτεμβρίου 2009
Ανδρέας Θεοφάνους *

Αφορμή για το άρθρο αυτό δίνει αφ’ ενός άρθρο στο πρόσφατο τεύχος (Σεπτεμβρίου/Οκτωβρίου 2009) του αμερικανικού περιοδικού Foreign Affairs για τη Βοσνία και αφ’ ετέρου οι πρόσφατες δηλώσεις του Τούρκου Υπουργού Εξωτερικών κ. Α. Νταβούτογλου, κατά την παράνομη επίσκεψή του στην κατεχόμενη Κύπρο.

Στο άρθρο «The Death of Dayton: How to Stop Bosnia From Falling Apart», οι συγγραφείς P. McMahon and J. Western τονίζουν ότι το βοσνιακό μοντέλο είναι υπό κατάρρευση. Υπενθυμίζεται, μεταξύ άλλων, ότι στο εν λόγω μοντέλο τα συνιστώντα κρατίδια στη βάση εθνοτικών κριτηρίων έχουν τον πρώτο λόγο, ενώ όσον αφορά την εκτελεστική εξουσία, υπάρχει τριμελές προεδρικό συμβούλιο και η ανάγκη για ομόφωνες αποφάσεις.

Προβλήματα υπήρχαν από την πρώτη στιγμή της συμφωνίας το 1995. Η διεθνής κοινότητα, όμως, που είχε επενδύσει πολλά στη διαδικασία επίλυσης και στην ανάγκη επιτυχίας του μοντέλου, έδινε συνεχώς στήριξη και πίστωση χρόνου για την καλυτέρευση των πραγμάτων. Στην πορεία του χρόνου, όμως, κατέστη προφανές ότι η κατάσταση είναι αδιέξοδη και ότι με το συγκεκριμένο μοντέλο δεν ήταν δυνατό να αναμένονται καλύτερες μέρες. Σημειώνεται ότι, μεταξύ άλλων, δεν υπάρχει η ανάλογη νομιμοφροσύνη στην κεντρική κυβέρνηση, ούτε κοινοί στόχοι και θεσμοί.

Δεν είναι μόνο τα πολιτικά προβλήματα που προκύπτουν, όπως η απουσία κοινών στόχων και οραμάτων. Είναι πολύ σημαντικό να υπογραμμισθεί ότι προέκυψαν και πολύ σοβαρά οικονομικά προβλήματα στη Βοσνία. Όλα αυτά δεν αποτελούν έκπληξη, καθώς ομοσπονδιακά συστήματα που στηρίζονται σε εθνοκοινοτικούς πυλώνες δεν οδηγούν σε ευοίωνο μέλλον. Παρά το γεγονός ότι έχουν χορηγηθεί τεράστια ποσά στη Βοσνία (πέραν των 14 δισεκατομμυρίων δολαρίων), πολύ περισσότερα κατ’ αναλογίαν πληθυσμού απ’ όσα είχαν δοθεί στη Γερμανία για την ανοικοδόμησή της, εντούτοις τα αποτελέσματα είναι θλιβερά. Σύμφωνα με το άρθρο, η ανεργία είναι γύρω στο 27%, ενώ 25% του πληθυσμού ζει κάτω από τα όρια της φτώχιας. Ταυτόχρονα, υπάρχουν μεγάλες δημοσιονομικές ανισορροπίες. Στο άρθρο επισημαίνεται (μάλλον σαρκαστικά) ότι υπάρχουν 160 υπουργοί και ένας τεράστιος δημόσιος τομέας στη χώρα. Επιπρόσθετα, υπάρχουν συνεχή αδιέξοδα στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων.

Οι συγγραφείς σημειώνουν ότι η συμφωνία του Dayton ήταν αποτέλεσμα των συγκεκριμένων δεδομένων του πολέμου: τότε προείχε ο τερματισμός της αιματοχυσίας. Ήταν κατανοητό ότι το πλαίσιο συμφωνίας είχε ελλείψεις. Αλλά υπήρχε η προσδοκία ότι στην πορεία του χρόνου τα πράγματα θα καλυτέρευαν. Εκ των υστέρων καθίσταται προφανές, ακόμη και σε αυτούς που το αντίκρισαν ως προοπτική, ότι αυτό το μοντέλο δεν προσφέρεται ως μια βιώσιμη ρύθμιση. Οι συγγραφείς προβαίνουν σε εισηγήσεις, ούτως ώστε να καταστήσουν το μοντέλο «με σωστό περιεχόμενο». Μεταξύ άλλων εισηγούνται την ισχυροποίηση της κεντρικής κυβέρνησης και τη μείωση των αρμοδιοτήτων και του δικαιώματος αρνησικυρίας (βέτο) των συνιστώντων κρατιδίων. Αυτό που αφορά εμάς είναι να αποφύγουμε ένα μοντέλο Βοσνίας. Είναι ατυχές ότι για χρόνια τώρα η πολιτική ηγεσία λαμβάνει αποφάσεις χωρίς πολλές φορές να σταθμίζει και να λαμβάνει υπ’ όψιν όλα τα δεδομένα, όπως για παράδειγμα τη διακίνηση ιδεών και την αξιολόγηση των διαφόρων φιλοσοφικών ρευμάτων. Για τη συγκεκριμένη περίπτωση, η πολιτική ηγεσία οφείλει να μελετήσει, έστω και τώρα, τις αδυναμίες ομοσπονδιακών μοντέλων βασισμένων σε εθνοκοινοτικούς πυλώνες, τύπου Βοσνίας.

Ο Νταβούτογλου και το τουρκικό κατεστημένο
Κατά την εδώ επίσκεψή του, ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών κ. Νταβούτογλου μας είπε ν’ αδράξουμε την ιστορική ευκαιρία για λύση. Φυσικά ο κ. Νταβούτογλου έχει υπ’ όψιν του ένα μοντέλο στη βάση της φιλοσοφίας του Σχεδίου Ανάν, συμπεριλαμβανομένου των εγγυήσεων της Τουρκίας.

Η φιλοσοφία του εν λόγω σχεδίου είναι παρόμοια, αν όχι χειρότερη από το βοσνιακό μοντέλο. Υπάρχει μια κρίσιμη διάσταση, που για καιρό η πλευρά μας δεν αξιοποιεί: Ο ίδιος ο κ. Νταβούτογλου και το τουρκικό κατεστημένο δεν προκρίνουν για την επίλυση του κουρδικού ζητήματος το μοντέλο το οποίο θέλουν να προωθήσουν στην Κύπρο. Αντίθετα, υποστηρίζουν την πολιτική της ενσωμάτωσης των Κούρδων σε μία ενιαία Τουρκία. Η πολιτική ηγεσία και ιδίως η Κυβέρνηση θα πρέπει να προβάλουν παντού το ζήτημα της τουρκικής αντιφατικότητας και να επεξηγήσουν, επίσης, ότι στόχος της Τουρκίας είναι η προτεκτορατοποίηση της Κύπρου. Πάνω απ’ όλα, όμως, είναι σημαντικό να προβληματιστούν για μια νέα στρατηγική προσέγγιση.

* Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας του Πανεπιστημίου Λευκωσίας και  Διευθυντής του Κυπριακού Κέντρου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων

– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –

‘Foreign Affairs’
«The Death of Dayton: How to Stop Bosnia From Falling Apart»
Σεπτέμβριος – Οκτώβριος 2009
Patrice C. McMahor & Jon Western

After 14 years of intense international efforts to stabilize and rebuild Bosnia, the country now stands on the brink of collapse. For the first time since November 1995 — when the Dayton accord ended three and a half years of bloody ethnic strife — Bosnians are once again talking about the potential for war.

Bosnia was once the poster child for international reconstruction efforts. It was routinely touted by U.S. and European leaders as proof that under the right conditions the international community could successfully rebuild conflict-ridden countries. The 1995 Dayton peace agreement divided Bosnia into two semi-independent entities: the Federation of Bosnia and Herzegovina, inhabited mainly by Bosnian Muslims and Bosnian Croats, and the Serb-dominated Republika Srpska (Serb Republic, or RS), each with its own government, controlling taxation, educational policy, and even foreign policy. Soon after the war’s end, the country was flooded with attention and over $14 billion in international aid, making it a laboratory for what was arguably the most extensive and innovative democratization experiment in history. By the end of 1996, 17 different foreign governments, 18 UN agencies, 27 intergovernmental organizations, and about 200 nongovernmental organizations (NGOs) — not to mention tens of thousands of troops from across the globe — were involved in reconstruction efforts. On a per capita basis, the reconstruction of Bosnia — with less than four million citizens — made the post-World War II rebuilding of Germany and Japan look modest.

As successful as Dayton was at ending the violence, it also sowed the seeds of instability by creating a decentralized political system that undermined the state’s authority. In the past three years, ethnic nationalist rhetoric from leaders of the country’s three constituent ethnic groups — Muslims, Croats, and Serbs — has intensified, bringing reform to a standstill. The economy has stalled, unemployment is over 27 percent, about 25 percent of the population lives in poverty, and Bosnia remains near the bottom of World Bank rankings for business development.

>> [πιέστε εδώ για το πλήρες κείμενο]