jump to navigation

Μουσική στασιμότητα: παρακμή ή νέα προσέγγιση; 26/09/2009

Posted by Εμπροσθοφύλακας in ΙΣΤΟΡΙΑ, ΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΚΥΠΡΙΑΚΗ, ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ.
Tags:
trackback
[πηγή φωτογραφίας: oi-las.com]

‘Πολίτης’
«Μουσική στασιμότητα: παρακμή ή νέα προσέγγιση;»
20 Σεπτεμβρίου 2009
Λουκάς Ζυμαράς*

Λαοί με βαθιές ρίζες, όπως ο ελληνικός, διατήρησαν μέσα στις χιλιετηρίδες που πέρασαν την παραδοσιακή τους μουσική.

Η Κύπρος, κομμάτι του Ελληνισμού και καθόλα επηρεασμένη από αυτόν, γλώσσα, θρησκεία, πολιτισμό, διατήρησε από τα πανάρχαια χρόνια και τη δική της μουσική κληρονομιά. Στην προσπάθεια διατήρησης αυτής της κληρονομιάς, ο κυπριακός λαός είχε να αντιμετωπίσει διάφορους κατακτητές: Πέρσες, Φοίνικες, Πτολεμαίους, Ρωμαίους, Φράγκους, Ενετούς, Τούρκους, Άγγλους, οι οποίοι, όμως, δεν μπόρεσαν να αλλοιώσουν τον πολιτισμό του, που τον διατήρησε αλώβητο διά μέσου των αιώνων.

Ο Όμηρος καταδεικνύει και αποδεικνύει τα πιο πάνω περιγράφοντας διαγωνισμούς ασμάτων ανάμεσα σε άλλους διαγωνισμούς (χορών, αθλημάτων) που διεξάγονταν στις λατρευτικές γιορτές στο όνομα της Θεάς Αφροδίτης, τα «Αφροδίσια». Τα «Αφροδίσια» γινόντουσαν στην Αμαθούντα, όπου συμμετείχαν χαρισματικοί χορευτές, τραγουδιστές, αθλητές. Σήμερα συνεχίζεται η γιορτή του κατακλυσμού που έχει τις ρίζες της στα «Αφροδίσια», όπου πραγματοποιούνται διαγωνισμοί «τσιαττιστών». Στην Αμμόχωστο, πριν από την τουρκική εισβολή, διεξάγονταν και θαλάσσια αγωνίσματα όπως: κολύμβηση, κωπηλασία κ.ά..

Οι Κύπριοι διατήρησαν την ελληνικότητά τους, απορρίπτοντας ξενόφερτα στοιχεία, όσον αφορά κυρίως στα μουσικά όργανα. Έχουν π.χ. παραμερίσει το σάζι, αφού υπήρχε ο ταμπουράς (πανδουρίδα ή θαμπούρα), προσπέρασαν επίσης το ζουρνά και το τουμπερλέκι, αφού σήμερα υπάρχει το πιδκιάβλι και η ταμπουτσιά.

Η κυπριακή παραδοσιακή μουσική διαδόθηκε από στόμα σε στόμα, αλλά χρειαζόταν τη συνοδεία πολυφωνικού οργάνου, έτσι προστέθηκε το λαούτο και αργότερα το σολιστικό βιολί.

Δυστυχώς, οικονομικοί λόγοι υποχρέωσαν την κυπριακή παραδοσιακή ορχήστρα να μείνει φτωχή. Έτσι έχουμε τη ζυγιά (βιολί – λαούτο) να γυροφέρνει στους γάμους και στις διάφορες άλλες εκδηλώσεις. Το πιδκιαύλι, ο ταμπουράς και η ταμπουτσιά παραμερίστηκαν… και τα είδη των μουσικών ποικίλλουν ακόμα και σήμερα. Ευτυχώς υπάρχουν εκείνοι οι μουσικοί, οι χαρισματικοί και ξεχωριστοί, που αγαπούν με πάθος αυτό που κάνουν. Ακριβώς επειδή κίνητρό τους είναι να υπηρετήσουν τη θεά Μούσα χωρίς προσωπικά ή άλλα οφέλη, η κυπριακή λαϊκή παράδοση ακούμπησε σ’ αυτούς. Αυτοί που σέβονται την κληρονομιά που παρέλαβαν και στόχος τους είναι ο εμπλουτισμός της, που πηγάζει μέσα από την ανάγκη τους να συμβάλουν στο σχηματισμό παραδοσιακής ορχήστρας ή στη βελτίωση της μελωδίας, χωρίς να ξεφεύγουν από το γενικότερο, μουσικά, παραδοσιακό πλαίσιο.

Ένα θέμα που συζητείται πολύ και διχάζει αυτούς ασχολούνται με την παραδοσιακή μουσική είναι η διφωνία, στοιχείο εμπλουτισμού, που όταν απουσιάζει από ορισμένες μουσικές φράσεις, έχουμε την εντύπωση ότι λείπει «κάτι» ή ακόμα το αφτί δεν απολαμβάνει επαρκώς αυτό που αισθάνεται. Δεν μπορεί κάποιος να απορρίψει την πολυφωνία στην παραδοσιακή μουσική, που μπορεί να επιχειρηθεί με φειδώ, αφού υπήρχαν πολυφωνικά όργανα.

Ο ύδραυλος, που εφηύρε ο Κτησίβιος (283-221 π.Χ.), όπως αναφέρει ο Πιερής Ζαρμάς στο βιβλίο του «Πηγές της Κυπριακής Δημοτικής Μουσικής», ήταν η αρχική μορφή του πιάνου και του εκκλησιαστικού οργάνου. Με την κατάκτηση του Βυζαντίου, όμως, από τους Τούρκους, ο ύδραυλος δανείστηκε στους Δυτικούς, που στην πορεία του χρόνου εξελίσσεται σε εκκλησιαστικό όργανο.

Δεν πρέπει να υποτιμούμε το ταλέντο και τη γνώση του ελληνικού λαού, ακόμα και προ Χριστού, που αφορά στη μουσική, αφού αυτή ήταν από τα βασικότερα μαθήματα στην εκπαίδευση των νέων.

«Μουσικήν ποίου και εργάζου», έλεγαν οι αρχαίοι Έλληνες (Σωκράτης).

Το ότι αρκετοί νέοι σήμερα άρχισαν να ασχολούνται με την παραδοσιακή μουσική, πιστεύουμε ότι αυτό οφείλεται σε ακούσματα που δεν έχουν καθόλου σχέση με τα ακούσματα της ζυγιάς (ένα βιολί και ένα λαούτο).

Με αυτά τα στοιχεία που έχουμε και όχι με αυτά που δεν έχουμε (!), ας καταλήξει ο καθένας στα δικά του συμπεράσματα. Εμείς δηλώνουμε παρόντες. Ζητούμε όμως και από εσάς τη δική σας άποψη και τις δικές σας εισηγήσεις, για να μην αφήσουμε τον κυπριακό πολιτισμό στο έλεος της παρακμής, να μην αφήσουμε την Κυπριακή Παραδοσιακή Μουσική στο έλεος κάποιων, λίγων, ευτυχώς, που τη θέλουν να παραμένει φτωχή, χωρίς δυνατότητες εμπλουτισμού της.

Ας γίνει μια νέα προσέγγιση από αυτούς που «ποιούν και εργάζονται» την Κυπριακή Παραδοσιακή Μουσική, για να έρθουν οι νέοι πιο κοντά στις ρίζες τους, για να γνωρίσουν «εαυτούς».

* Ερευνητής-Μελετητής Παραδοσιακής Μουσικής, Παραδοσιακό Μουσικό Σχήμα » ΟΙ ΛΑΣ» www.oi-las.com

– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –

‘Οι Λας’
«Ιστορικό»

Το παραδοσιακό μουσικό σχήμα »Οι Λας» ιδρύθηκε το 1998 με σκοπό τη διάσωση, διατήρηση και διάδοση της κυπριακής δημοτικής παραδοσιακής μουσικής.

Για την υλοποίηση του πιο πάνω σκοπού σαν συντελεστές του παραδοσιακού μουσικού σχήματος διεξάγουμε έρευνες που στοχεύουν στην καταγραφή δημοτικών τραγουδιών και άλλων παραδοσιακών ηχοχρωμάτων που χάνονται στην επαναφορά τους σε χρήση, καθώς επίσης και στην εκπόνηση θεωρητικών μελετών γύρω από την κυπριακή παραδοσιακή μουσική.

Στα πλαίσια της προσπάθειας αυτής συμμετέχουμε σε πολιτιστικές εκδηλώσεις που οργανώνουν διάφοροι πολιτιστικοί φορείς, δήμοι και κοινότητες της Κύπρου, ο Κυπριακός Οργανισμός Τουρισμού κ.α. Ήδη έχουμε λάβει μέρος σε εκδηλώσεις και φεστιβάλ σε πολλά μέρη της Κύπρου. Από το 2001 συμμετέχουμε και στο σχέδιο »Αθηνά» των Πολιτιστικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού διαδίδοντας τη μουσική μας παράδοση σε δήμους και κοινότητες της Κύπρου. Συμμετέχουμε επίσης σε προγράμματα του Υπουργείου Παιδείας που εντάσσει την παραδοσιακή Κυπριακή Μουσική στην εκπαίδευση με συναυλίες και σεμινάρια στα σχολεία. Το πρόγραμμα αυτό έχει εγκριθεί μετά από γραπτή πρωτοβουλία του σχήματος.

Σαν μουσικό σχήμα έχουμε παρουσιαστεί με επιτυχία σε προγράμματα τόσο του ραδιοφώνου όσο και της τηλεόρασης. Έχουμε παρουσιαστεί επίσης σε συναυλίες στο Σπίτι της Κύπρου στην Αθήνα, στο Δήμο Αγίου Δημητρίου, στο Δήμο Νέας Μάκρης, στην Σαντορίνη στο Παγκόσμιο φεστιβάλ παραδοσιακού τραγουδιού που διοργανώνεται στο Viljandi της Εσθονίας και λαμβάνουν μέρος επαγγελματικά Παραδοσιακά Μουσικά Σχήματα, στην Κίνα, στην Φιλανδία καθώς επίσης και σε άλλες χώρες του εξωτερικού. Έχουμε επίσης παρουσιαστεί σε σεμινάρια στην Κύπρο και στο εξωτερικό όλο το φάσμα της Κυπριακής Παραδοσιακής Μουσικής.

Μετά από πέντε χρόνια μελέτης και έρευνας έχουμε επίσης στο ενεργητικό μας τον πρώτο διπλό ψηφιακό μας δίσκο που περιλαμβάνει παραδοσιακά τραγούδια και χορούς της Κύπρου.

Αρέσει σε %d bloggers: